ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਯੁੱਧ ਦੀ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤੀ

ਪੀਰ ਪੰਜਾਲ ਪਰਬਤ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਬਰਫ਼ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਇਕ ਕਾਵਿਕ ਰੂਪਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਜ ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਲੁਕੋਏ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਜੋ ਘਾਟੀ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕਠੋਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਤੇ ਤਾਬੂਤਾਂ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਜਲੂਸਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ’ਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਰੂਪ ’ਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਲਾਸ਼ਨੀਕੋਵ ਦੀ ਦਹਾੜ ਹੁਣ ਸਰਿੰਜ ਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਅਤੇ ਖੂੰਖਾਰ ਫ਼ੂਕ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿ ਰਵਾਇਤੀ ਯੁੱਧ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਦਰੋਹ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਡੂੰਘੀ ਨੈਤਿਕ ਕੰਗਾਲੀ ਵਾਲੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਖ਼ੂਨ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਕਰ ਕੇ ਸਾਡੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੀ ਗੁੰਝੀ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਇਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਹਮਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਸੰਦ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਗੋਲੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹੈਰੋਇਨ ਦਾ ਇਕ ਪੈਕਟ ਹੈ।

ਇਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜੋ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ’ਚ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਮਹਾਮਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਾਸਤੂਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਉਸੇ ਧਰਮ ਦੇ ਹਰ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ‘ਨਾਰਕੋ-ਜਿਹਾਦ’ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ‘ਡੀਪ ਸਟੇਟ’ ਦਾ ਚਰਮ ਪਾਖੰਡ ਹੈ।

ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਗਾੜ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ’ਚ ਬੈਠੇ ਇਕ ਹੈਂਡਲਰ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੋਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਇਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅੱਲ੍ਹੜ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਸ਼ੇੜੀ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 'ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨਾਲ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ' ਕਰਨ ਦੀ ਇਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਮੁਹਿੰਮ ’ਚ 'ਕੋਲੈਟਰਲ ਡੈਮੇਜ' ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।

ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਰਾਸ-ਐੱਲ.ਓ.ਸੀ. ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਪੁਲ ਵਜੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਜੋੜਨ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ-ਨਿਰਮਾਣ ਉਪਾਅ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ’ਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਆਕਾਵਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਇਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕਾਂ ’ਚ ਗੁਪਤ ਥਾਵਾਂ ’ਚ ਲੁਕੋਏ ਹੋਏ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੇਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕਾਈ ਹੈਰੋਇਨ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਸ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਰਸਦ ’ਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟਰੱਕ ਦੀ ਥਾਂ ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਦੱਿਰਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਰਣਨੀਤੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਇਕ 'ਪਿੰਸਰ ਮੂਵਮੈਂਟ' (ਚੌਤਰਫਾ ਘੇਰਾਬੰਦੀ) ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖਤਰਾ ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ’ਚ ਹਾਲੀਆ ਸਿਆਸੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਨੇ ਇੰਟਰ-ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਆਈ.ਐੱਸ.ਆਈ.) ਨੂੰ ਅਸਥਿਰਤਾ ਦਾ ਇਕ ਨਵਾਂ ਮੈਦਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖਤਰਨਾਕ ਗਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਢਾਕਾ ’ਚ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗੁਰਗਿਆਂ ਨੇ ਗੋਲਡਨ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ ਦੇ ਸਿੰਡੀਕੇਟਸ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ’ਚ ਸਿੰਥੈਟਿਕ ਡਰੱਗਜ਼ ਅਤੇ ਮੈਥਮਫੇਟਾਮਾਈਨ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ 2 ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਛਮ ਦੀ ਹੈਰੋਇਨ ਪੂਰਬ ਦੀ ਯਾਬਾ ਟੈਬਲੇਟਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸਾਨੂੰ 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਯੁੱਗ ’ਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਫੰਡਿੰਗ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਦਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਖਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ’ਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਵੱਖਵਾਦ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਵਾਲਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ’ਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇਕ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਅੱਤਵਾਦ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਰੇ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਲਚਕੀਲਾਪਨ ਉਹ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੇ ਯੋਜਨਾਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਘੱਟ ਮਾਪਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਦੇ ਗਵਾਹ ਬਣ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਇਕ ਪੁਲਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਰਣਨੀਤਕ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀ (ਐੱਨ.ਆਈ.ਏ.) ਅਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਪੁਲਸ ਵੱਲੋਂ ਡਰੱਗ ਕਿੰਗਪਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਕੁਰਕ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਹਾਲੀਆ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਸਾਡੇ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿਧਾਂਤ ’ਚ ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਬਦਲਾਅ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਚੀਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਇਹ ਸਖਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਦੇ ਹੋਏ ਕਿ 'ਬਲੱਡ ਮਨੀ' ਲਈ ਕੋਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਨਾਹਗਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਵਾਦੀ ’ਚ ਹੈਰੋਇਨ ਦੀ ਲਤ ’ਚ 2000 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਸਿਰਫ ਇਕ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਉਸ ਗੁਆਂਢੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਪਰਾਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਿੰਜ ਅਸਲ ’ਚ ਇਕ ਸੰਗੀਨ ਅਪਰਾਧ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇੜੀ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਯੁੱਧ ’ਚ ਨਵਾਂ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇਕੋ-ਇਕ ਜਿੱਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ’ਚ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਬਾਲੀ ਗਈ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘੇਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਸ ਰਾਜ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡੀ ਗਈ ਇਕ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਬਾਜ਼ੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਰਵਾਇਤੀ ਬਦਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਕੇਵਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇਗੀ, ਜੋ ਸੁਸਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਚੁਣਦਾ ਹੈ।

-ਅਜਮਲ ਸ਼ਾਹ