ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਪੋਪ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਲਾਮਿਸਾਲ

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਪੋਪ ਲਿਓ 14ਵੇਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਲਾਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੋਪਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸਿਆਸਤ ’ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਪੋਪ ਪ੍ਰਤੀ ਟਰੰਪ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਨਿਰਾਦਰ ਅਸਾਧਾਰਨ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ’ਚ ਨਰਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਚੈਨੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ 250 ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਪੋਪ ’ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਤਕ ਮਤਭੇਦ ਸਿਰਫ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ’ਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੀ ਪੋਪ ਵੱਲੋਂ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪੋਪ ਲਿਓ 14ਵੇਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤਾ।

ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਅਤੇ ਪੋਪ ਲਿਓ 14ਵੇਂ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਇਕ ਅਹਿਮ ਟਕਰਾਅ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ’ਚ ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਮਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੈਨੂੰ ਪੋਪ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਹੋਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।’’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ, ‘‘ਪੋਪ ਨੇ ਇਕ ਬਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਈਰਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।’ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ‘ਈਰਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।’’ ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕ ਰਿਪੋਰਟਰ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੋਪ ਲਿਓ ਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪੋਪ ਲਿਓ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੈ’ ਅਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਬੋਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਗੇ।

ਕੈਥੋਲਿਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਵਿੰਗ ਵੋਟਿੰਗ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ, ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੋਟਿੰਗ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਤਣਾਅ ਸਿਖਰ ’ਤੇ ਸੀ।

ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਾਨਕਲੇਵ ਦੀ ਵੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਤਰਕ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਲਿਓ ਨੂੰ ਚਰਚ ਵੱਲੋਂ ‘ਟਰੰਪ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ’ ਲਈ ‘ਚੁਣਿਆ’ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਸੀਹਾ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਏ.ਆਈ.-ਜਨਰੇਟਿਡ ਤਸਵੀਰ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ’ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿ ਕੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਡੀਨਲ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਪੋਪ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ਵੇਤ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਅਪਰੂਵਲ ਰੇਟਿੰਗ ਫਰਵਰੀ 2025 ’ਚ 59 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਜਨਵਰੀ 2026 ’ਚ 36 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਹਿਸਪੈਨਿਕ ਕੈਥੋਲਿਕਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਹ 31 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ 23 ਫੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਈ।

ਤਣਾਅ ਉਦੋਂ ਵਧ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਟਰੰਪ ਨੇ ਪੋਪ ਲਿਓ ’ਤੇ ‘ਅਪਰਾਧ ਪ੍ਰਤੀ ਨਰਮ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ’ਚ ਅਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ’ ਹੋਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਵਾਸ ਨੀਤੀਆਂ ’ਚ ਵਧੇਰੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਅਪੀਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ’ਚ ਸੀ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਲਿਓ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਮਲੇ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ‘‘ਕੀ ਕੋਈ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਪੋਪ ਲਿਓ ਨੂੰ ਦੱਸੇਗਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 2 ਮਹੀਨਿਆਂ ’ਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 42,000 ਨਿਰਦੋਸ਼, ਨਿਹੱਥੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ?’’

ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਈ ਪੋਪਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ। ਪੋਪ ਲਿਓ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚੱਲ ਰਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਜੰਗ ਦਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲਿਓ ਈਰਾਨ ’ਚ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੋਪ ਸੇਂਟ ਜੌਨ ਪੌਲ ਦੂਜੇ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ’ਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ 1979 ’ਚ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਲਿਬਨਾਨ ’ਚ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 2013 ’ਚ, ਪੋਪ ਫਰਾਂਸਿਸ ਨੇ ਸੀਰੀਆ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਜਾਗਰਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪੁਤਿਨ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ। 2017 ’ਚ ਇਕ ਰਸਾਇਣਕ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ’ਚ ਲੱਗਭਗ 70 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਅਤੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਸਾ ਰੋਕਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ।

ਪੋਪ ਲਿਓ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਜੰਗ ’ਤੇ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ‘ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਬਾਹ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।’ ਇਹ ਸਖਤ ਟਿੱਪਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੈਮਰੂਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ‘ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਾਂ’ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੋਪ ਲਿਓ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਸਖਤ ਆਲੋਚਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ 28 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਚਾਨਕ ਹਮਲੇ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਿਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ‘ਪੂਰੀ ਸੱਭਿਅਤਾ’ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਟਰੰਪ ਦੀ ਧਮਕੀ ਨੂੰ ‘ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ’ਚ ਅਪ੍ਰਵਾਨਯੋਗ’ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।

ਇਸ ਵਾਰ ਬੇਚੈਨੀ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਸਮਰਪਿਤ ਵੋਟਰਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਮਾਮਲਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ’ਚ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਪੋਪ ਲਿਓ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਕਮਜ਼ੋਰ’ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੈਂ ਟਰੰਪ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ।’’

12 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਲਿਓ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ‘ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ’ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਪੋਪ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖਣਾ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਹੈ।

ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ’ਚ ਜੰਗ ਅਮਰੀਕੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ, ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਸ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਸੀਨੇਟ ’ਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਜੰਗੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਮਤੇ ਪਾਸ ਕੀਤੇ, ਜਦਕਿ ਰਿਪਬਲਿਕਨਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਪੋਪ ਲਿਓ 14ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਤਣਾਅ ਘੱਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਐਕਸ’ (X) ’ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਮਸੀਹ ਦਾ ਚੇਲਾ ਕਦੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ’ਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਬੰਬ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ।’

ਲਿਓ ਨੇ 13 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ’ਚ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘‘ਮੈਂ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਹੱਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਾਂਗਾ।’’

ਕਲਿਆਣੀ ਸ਼ੰਕਰ