ਜਦੋਂ ਨਰਾਤੇ, ਰਮਜ਼ਾਨ ਅਤੇ ਲੇਂਟ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ
Monday, Mar 23, 2026 - 04:08 PM (IST)
ਇਸ ਸਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਕੈਲੰਡਰ ’ਤੇ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੈਰ-ਸਾਧਾਰਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਰਤੀ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀਆਂ 9 ਰਾਤਾਂ, ਰਮਜ਼ਾਨ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਮਸੀਹੀਆਂ ਦੀ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ‘ਲੇਂਟ’, ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਆ ਗਏ ਹਨ।
ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ ਇਸ ਨਾਲ ਭਰਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ ਪਰ ਭਾਰਤ ’ਚ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਡਾਈਨਿੰਗ ਟੇਬਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸ਼ਡਿਊਲ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਦਭੁਤ ਰਚਨਾਤਮਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਾਂਝ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਿਲਹਾਲ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਜ਼ਾਜ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ—ਸਵੇਰੇ ਵਰਤ ਰੱਖੋ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੋ।
ਇਸ ਇਕੱਠੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ’ਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਾਰੇ ਇਕ ਦਿਲਚਸਪ ਕਹਾਣੀ ਲੁਕੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ, ਨਰਾਤੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਈ ਹਿੰਦੂ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਦੇ 9 ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਵਿਜੇਦਸ਼ਮੀ ’ਤੇ ਬੁਰਾਈ ’ਤੇ ਅੱਛਾਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਖਸ਼ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੀ ਹਾਰ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਮਜ਼ਾਨ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇਫ਼ਤਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰੋਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਲੈਂਟ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮਸੀਹੀ ਈਸਟਰ ਤੱਕ ਦੇ 40 ਦਿਨ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ’ਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਕਲਪਨਾ ਕਰੋ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਦੀ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕ ਦੋਸਤ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦਾ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਲੇਂਟ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਸੱਦੇ ਵਿਸਥਾਰਪੂਰਵਕ ਹਦਾਇਤਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਕੀ ਇਹ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਫਲਾਹਾਰ ਹੈ? ਕੀ ਇਹ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੈ?
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਪੇਚੀਦਗੀ ਜਾਂ ਭੁਲੇਖੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਲਜ ਕੈਂਪਸਾਂ ਅਤੇ ਕੰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਇਹ ਸਮਾਂ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ’ਚ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਹਿੰਦੂ ਮਿੱਤਰ ਇਫ਼ਤਾਰ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੁਸਲਿਮ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜਾ ਸਮੂਹ ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀ ਗਰਬਾ ਨਾਈਟ ’ਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਲੇਂਟ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਮਸੀਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਉਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ‘ਭਾਰਤੀ ਹੱਲ’ ਹੈ—ਹਰ ਕੋਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀਆਂ ਲਈ, ਤਿਉਹਾਰ ਕੇਵਲ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਪੁਲ ਵੀ ਹਨ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਗਰਬਾ ਅਤੇ ਡਾਂਡੀਆ ਰਾਸ ਵਰਗੇ ਊਰਜਾਵਾਨ ਨਾਚਾਂ ਲਈ ਭੀੜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ, ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ ਭਾਈਚਾਰਕ ਇਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਇਕ-ਅਧੂਰੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਦੇ ਹੋਣ, ਅਚਾਨਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਉਂ ਕੋਈ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਖਾ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂ ਕੋਈ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਨਾਜ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਉਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੋਸਤ ਲੇਂਟ ਦੌਰਾਨ ਸੰਜਮ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਰਮਜ਼ਾਨ, ਨਰਾਤੇ ਅਤੇ ਲੇਂਟ ਇਕੱਠੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਹਾਸੇ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਨਿਵਾਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤ ਵਾਲੀ ਥਾਲੀ ਇਫ਼ਤਾਰ ਦੇ ਦਸਤਰਖ਼ਾਨ ਕੋਲ ਰੱਖੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲੇਂਟ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਲੀਨਤਾ ਨਾਲ ਮਠਿਆਈ ਲਈ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਅਪਣੇਪਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕਦਾ ਹੈ।
ਨਾਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ’ਚ ਇਸਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਂ ‘ਸ਼ਕਤੀ’ ਦਾ ਉਤਸਵ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਸਵ ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਅੱਜ ਵੀ ਅਰਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕੰਨਿਆ ਪੂਜਨ ਵਰਗੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ’ਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਨੌਜਵਾਨ ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਉਤਸਵਾਂ ’ਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਹਿਜ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਸੈਲਫੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਅਤੇ ਢੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਯੁੱਗ ’ਚ ਵੀ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਹੀ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬੇਸ਼ੱਕ, ਭਾਰਤ ’ਚ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਕਦੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਛੂਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਅਕਸਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ’ਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਪਛਾਣ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਛਾਣ ’ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ’ਤੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਕਸਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਬਹਿਸਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ’ਚ ਵਧੇਰੇ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਨਰਾਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਬਾਰੇ ਓਨੇ ਹੀ ਹਨ, ਜਿੰਨੇ ਕਿ ਭਗਤੀ ਬਾਰੇ। ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੀ ਇਫ਼ਤਾਰ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੇਂਟ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੰਤਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਪਿਛੋਕੜ ’ਚ ਮੰਡਰਾਅ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਦੋਸਤੀ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰ ’ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਲ ਰਮਜ਼ਾਨ, ਨਰਾਤੇ ਅਤੇ ਲੇਂਟ ਦਾ ਸੰਜੋਗ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵਿਲੱਖਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਅਨੇਕਾਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਸਿਰਫ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ’ਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਕੋ ਡਾਈਨਿੰਗ ਟੇਬਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਦੁਨੀਆ ’ਚ ਪਲੀ-ਵਧੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਕਾਫ਼ੀ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇਹ ਬਸ ਇਕ ਹਕੀਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਨਰਾਤੇ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਰਮਜ਼ਾਨ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਂਟ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਆਉਣ ਨੇ ਕੁਝ ਅਣਕਿਆਸਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਲ, ਜਿੱਥੇ ਤਿੰਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੁੱਪਚਾਪ ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਂਝੇ ਉਤਸਵ ਵਿਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਦੇ ਇਸ ਯੁੱਗ ’ਚ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਕ ਗੱਲ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਾਂ—ਦਿੱਲੀ ’ਚ ਸਾਡੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ’ਤੇ ਸਾਡਾ ਭਰੋਸਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਣਾਅ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹੀ ਨਵਾਂ ਭਾਰਤ ਹੈ।
ਦੇਵੀ ਐੱਮ. ਚੇਰੀਅਨ
