ਸ਼ਾਸਨ ’ਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਚੀਨ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਜਿਨਪਿੰਗ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹੱਥਕੰਡੇ

ਸੱਤਾ ’ਤੇ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੀਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਕੰਡੇ ਅਪਣਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲੜੀ ’ਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ’ਚ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 3 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ’ਚ ਚੀਨ ਦੇ 2 ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜੀ ਨੇਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਝਾਂਗ ਯੂਕਸੀਆ ਅਤੇ ਲਿਊ ਜੇਨਲੀ ਹੁਣ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਿਰਾਸਤ ’ਚ ਹਨ।

ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ 24 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਚੀਨੀ ਫੌਜੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ’ਚ ਜਿਨਪਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜਨਰਲ ਝਾਂਗ ਯੂਕਸੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਉਲੰਘਣਾ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ’ਚ ਜਾਂਚ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸਿਆਸਤ ’ਚ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਪਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦਾ ਆਸਾਨ ਬਹਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਜਾਂਚ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ’ਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਅਸਲ ’ਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਚੀਨ ਦੇ ਪਾਰਟੀ ਢਾਂਚੇ ’ਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤਾ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੱਤਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਵੈ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ ਹੋਵੇ, ਸਾਧਨ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸੱਤਾ ਧਨ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੀ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮਿੱਤਰਾਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹਾਸਲ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅਤੀਤ ’ਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਚੀਨੀ ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ-‘ਪ੍ਰਿੰਸਲਿੰਗਜ਼’ ਭਾਵ ਸ਼ੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਚੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ’ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ-ਅਤੇ ਪੋਲਿਟ ਬਿਊਰੋ ਸਟੈਂਡਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਰਿਟਾਇਰਡ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਛੋਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਨਿਯਮ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ-ਦੋ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ-ਖੇਡਦੇ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਜਨਰਲ ਝਾਂਗ ਯੂਕਸੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਚੀਨ ਗਣਤੰਤਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਹਨ। ਇਹ ਘਟਨਾਚੱਕਰ ਸੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜਿਨਪਿੰਗ ਚੀਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ ਕਿ, ‘‘ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰੀਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰੇਗਾ?’’

ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਨਿਯਮ ‘ਜਿੰਨਾ ਉੱਚਾ ਅਹੁਦਾ, ਓਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ’ ਅਤੇ ‘ਜਿੰਨਾ ਕਰੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤਾ, ਓਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ’ ਹੁਣ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਦੇ 3-4 ਜਨਰਲਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਐਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਚੀਨ ਦੇ ਸੱਤਾ ਤੰਤਰ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੀ ਨੂੰ ਚੀਨ ’ਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਨੀਟ ਅਤੇ ਕਲੀਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ‘ਸ਼ੀ’ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੁਆਰਾ ਸੱਤਾ ਅਦਾਰੇ ’ਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਦਰਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਲਈ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਕੋਈ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਓਨੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਜਿੰਨੀ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ’ਤੇ ਮੰਡਰਾਉਂਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ।

ਇਸੇ ਸੰਦਰਭ ’ਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਬੱਚੇ ਵਿਦੇਸ਼ ’ਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਚੀਨ ’ਚ ਬੁਲਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਜਾਂ ਖ਼ੁਦ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ ’ਚ ਰਹਿਣਾ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦਾ ਪੈਮਾਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨਪਿੰਗ ਅਜਿਹਾ ਕਰਕੇ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫੰਡਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੇ ‘ਅਲੀਬਾਬਾ’ ਦੇ ਮਾਲਕ ‘ਜੈਕ ਮਾ’ ਇਸ ਦੀ ਜਿਊਂਦੀ-ਜਾਗਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹਨ ਜੋ ਚੀਨ ਤੋਂ ਖਿਸਕ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਨ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਨ। ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਦਮ ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ’ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਅਜਿਹਾ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਜਨਰਲ ਜਾਂ ਅਜਿਹਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ’ਤੇ ਪਕੜ ਬਣਾ ਲਈ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਫਾਲੋਇੰਗ ਬਣ ਗਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਿਜਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਇਕ ਮਹਾਨ ਿਵਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ’ਚ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੜ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੀ ਜਿਨਪਿੰਗ ਨੇ ਕੁਝ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੜਿਆ ਹੋਵੇ ਪਰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ’ਚ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਆੜ ’ਚ ਉਹ ਬਾਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲਪੇਟੇ ’ਚ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਉਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਖੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ।