ਇੱਕ ਕਲਿੱਕ ਵਾਲੀ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਦੇ ਦੌਰ ''ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ''ਸਮਾਰਟ ਇਨਵੈਸਟਰ'' ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਨੁਕਤੇ

ਵੈੱਬ ਡੈਸਕ- ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਿੱਕ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਨਲਾਈਨ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਅਸਲ ਕੀਮਤ ਸਮਝਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜੀਵਨ ਹੁਨਰ ਹੈ ਜੋ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਪੈਸੇ ਖ਼ਰਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੈਸੇ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।

ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਪੈਸੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪੈਸਾ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰਕ ਬਜਟ ਦੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਜੇਬ ਖ਼ਰਚ ਦੇਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਜਟ ਬਣਾਉਣਾ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ—ਖ਼ਰਚ, ਬਚਤ ਅਤੇ ਦਾਨ—ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਕੰਮ ਜਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਵਾਧੂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੁਪਏ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ ਖ਼ਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੁਝਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਰਕ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਫਾਲਤੂ ਖ਼ਰਚੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਸੁਣਨ ਨਾਲੋਂ ਦੇਖ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿੱਖਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਮਾਪੇ ਖੁਦ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਖ਼ਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਚਤ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਬਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਛੁੱਟੀਆਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।