ਇਕ ਸੰਤ ਦੇ ਰਾਜ ’ਚ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ’ਚ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਆਦਿ ਗੁਰੂ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਚਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੀਠਾਂ— ਜਿਓਤੀਮਠ, ਦੁਆਰਕਾਪੁਰੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗੇਰੀ ਮਠ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚ ਪੀਠ ਦੀ ਜਾਨਸ਼ੀਨੀ ਦੇ ਝਗੜੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਬਿਆਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਵਰਤੋਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਹ ਵਿਵਾਦ ਧਾਰਮਿਕ ਖ਼ੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਬਨਾਮ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਆਪਣੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ’ਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਠੀਕ ਸੀ ਪਰ ਬੀਤੀ 18-19 ਜਨਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਦੇ ਮਾਘ ਮੇਲੇ ’ਚ ਮੌਨੀ ਮੱਸਿਆ ’ਤੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਸੁਆਮੀ ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ ਸੰਗਮ ’ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਲਕੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ।

ਪੁਲਸ ਨੇ ਭੀੜ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪੁਲਸ ਦੀ ਝੜਪ ਹੋ ਗਈ। ਗੁੱਸੇ ’ਚ ਆਏ ਪੁਲਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘੋਰ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਵਿਵਾਦ ਵਧਣ ’ਤੇ ਮੇਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਸੰਤਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਿਮਾ ਯਾਚਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਪੁਲਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ 20 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ 24 ਘੰਟੇ ਦਾ ਨੋਟਿਸ ਜਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਸੰਨ 2022 ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ‘ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨਸ਼ੀਨੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਕੋਰਟ ’ਚ ਹੈ।

ਇਸ ਨੋਟਿਸ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਨਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਕੌਣ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਣ ਨਹੀਂ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੈ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ’ਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਧਰਮਧ੍ਰੋਹ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਕੇਦਾਰਨਾਥ ’ਚ 228 ਕਿਲੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਕੋਵਿਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗੰਗਾ ’ਚ ਤੈਰਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਏ ਸਨ।

ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਮੁੱਦਾ ਕਹਿ ਕੇ ਪੱਲਾ ਝਾੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਨੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਰਹੀ ਹੈ।

ਅਖਿਲੇਸ਼ ਯਾਦਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਸੰਤ ਸਮਾਜ ਦਾ ਗੌਰਵ ਹੈ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੌਰਿਆ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਅਵਿਮੁਕਤੇਸ਼ਵਰਾਨੰਦ ਮਹਾਰਾਜ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਗੰਗਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਸੰਤ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ ਦੀ ਉਕਤ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ’ਚ ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਹੈ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ ’ਤੇ ਯੋਗੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡਣ ਦਾ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਰਮੇਸ਼ ਸੈਣੀ