ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਪਲਾਈ ’ਚ ਕਮੀ ਹੋਣ ਨਾਲ ਰੂਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫਾਇਦਾ

ਦਹਾਕਿਆਂ ’ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਰੂਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਜੇਤੂਆਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਈਰਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਪੈਟ੍ਰਿਅਟ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲੋੜ ਹੈ।

ਈਰਾਨ ਮੁਹਿੰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ, ਅਮਰੀਕਾ ’ਚ ਬਣੀ ਪੈਟ੍ਰਿਅਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ’ਚ ਆਈਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਸੂਚੀ ’ਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਮੀਆਂ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਹਵਾਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ’ਚ ਸੰਨ੍ਹ ਲਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਢਹਿ-ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ’ਚ ਬਿਜਲੀ ਗੁੱਲ ਹੋ ਗਈ।

ਈਰਾਨ ਦੇ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਸੈਂਕੜੇ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾਗੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਲਾਇਕ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਬਚੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਨੂੰ ਹਿੰਦ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਭੰਡਾਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਮੰਗਵਾਉਣੀਆਂ ਪੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ, ਪੀ. ਏ. ਸੀ.-3 ਦਾ 2025 ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ’ਚ ਕੁੱਲ ਉਤਪਾਦਨ ਮਹਿਜ਼ 600 ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਕ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 2 ਪੈਟ੍ਰਿਅਟ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਪਹਿਲਾ ਜੋੜਾ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਤੀਜੇ ਜਾਂ ਵੱਧ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਕਰੋੜਾਂ ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਸੀਮਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ’ਚ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਪੂਰੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਸਪੇਨ ਵਰਗੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

“ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ।” ਵਲੋਦੀਮੀਰ ਜ਼ੈਲੇਂਸਕੀ ਨੇ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯੂਰਪੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਕੀ ਈਰਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ’ਚ ਹੋਰ ਰੁਕਾਵਟ ਆਵੇਗੀ।

ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਰੂਸ ਦੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਹੱਲ ਪੈਟ੍ਰਿਅਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਉਪ ਮੁਖੀ ਕਰਨਲ ਪਾਵਲੋ ਯੇਲੀਜ਼ਾਰੋਵ ਨੇ ਕਹੀ। ਯੂਕ੍ਰੇਨੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੂਸ ਹੁਣ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਲੱਗਭਗ 80 ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 60 ਪੀ. ਏ. ਸੀ.-3 ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਰੂਸੀ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ ’ਚ, ਜਰਮਨ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਬੋਰਿਸ ਪਿਸਟੋਰੀਅਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨੀ ਹਮਰੁਤਬਾ ਫੈਡੋਰੋਵ ਦੀ ਭਾਵੁਕ ਅਪੀਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯੂਰਪੀ ਨਾਟੋ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਲੋੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਨਾਟੋ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਕਿੰਨੇ ਘਟ ਗਏ ਹਨ, ਇਸ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਸਿਰਫ 5 ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਜਰਮਨੀ ਵੱਲੋਂ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਾਹੇਦ-ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਿੱਲਰ ਡਰੋਨ ਵੀ ਦਾਗੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ’ਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ ਤਹਿਰਾਨ ਦੇ ਨਾਲ 2023 ਦੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤਬਾਦਲੇ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।

ਟਿੱਪਣੀ ਲਈ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰੈੱਸ ਸਕੱਤਰ ਅੰਨਾ ਕੇਲੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀਆਂ ਜਨਤਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ‘ਟਰੂਥ ਸੋਸ਼ਲ’ ਪੋਸਟ ’ਚ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੋਅ ਬਾਈਡੇਨ ’ਤੇ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।

ਯੂਕ੍ਰੇਨ ’ਚ 4 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਪੈਟ੍ਰਿਅਟ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਈ ਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮਿਆਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਉੱਨਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ’ਚ ਫੈਲੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਲਈ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਯੂਕ੍ਰੇਨੀ ਆਪ੍ਰੇਟਰਾਂ ਨੇ ਰੂਸੀ ਹਾਈਪਰਸੋਨਿਕ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡੇਗਣ ਲਈ ਪੈਟ੍ਰਿਅਟ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਦੇ ਸਮੇਂ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੈਟ੍ਰਿਅਟ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕੇਗੀ।

ਪੈਟ੍ਰਿਅਟ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮੰਗ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਤਪਾਦਨ ’ਚ ਮਾਮੂਲੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਰੇਥੀਓਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਲੌਕਹੀਡ ਮਾਰਟਿਨ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧ ਕੇ ਸਾਲਾਨਾ ਲੱਗਭਗ 600 ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੌਕਹੀਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ 2030 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੰਟਰਸੈਪਟਰ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾ ਕੇ 2,000 ਤੱਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੁਝ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਪਲਾਇਰਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਜ਼ੇ ਮੰਗਵਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਬਦਲਵੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਹ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਗੋਲੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਕਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰੱਖਿਆ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਇਸ ਤਕਨੀਕੀ ਉਪਲਬਧੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇਕ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਗੋਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜਰਮਨੀ, ਜੋ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਯੂਰਪੀ ਸਮਰਥਕ ਹੈ, ਨੇ 2024 ’ਚ ਲਗਭਗ 2 ਬਿਲੀਅਨ ਯੂਰੋ ਪ੍ਰਤੀ ਸਿਸਟਮ (2.33 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ 8 ਨਵੇਂ ਪੈਟ੍ਰਿਅਟ ਸਿਸਟਮਾਂ ਦਾ ਆਰਡਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਜਰਮਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਡਲਿਵਰੀ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਤਰੀਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਯੂਕ੍ਰੇਨ ਨੇ ਰੂਸੀ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਬੇਅਸਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਦੀ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਲਈ ਹੈ।

ਬੋਜਨ ਪੈਂਸੇਵਸਕੀ, ਡੂ ਹਿੰਸ਼ੌ