ਭਾਰਤ ਦਾ ਐੱਚ.ਪੀ.ਵੀ. ਟੀਕਾਕਰਨ ਲਾਂਚ : ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਦਮ

ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ’ਚ 28 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਇਕ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਦਮ ਉਠਾਇਆ। ਇਹ ਕਦਮ ਅੱਲ੍ਹੜ ਲੜਕੀਆਂ ਲਈ ਹਿਊਮਨ ਪੈਪੀਲੋਮਾ ਵਾਇਰਸ (ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ.) ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਿਆਪੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ। ਇਹ ਪਲ ਇਕ ਟੀਕੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ, ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਔਰਤਾਂ ’ਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕੈਂਸਰ ਹੈ (ਆਈ. ਏ. ਆਰ. ਸੀ. ਏ. ਗਲੋਬੋਕੈਨ 2022 ਅਨੁਮਾਨ), ਜਿਸ ’ਚ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 660 ਹਜ਼ਾਰ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ 350 ਹਜ਼ਾਰ ਮੌਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦਕਿ ਕਈ ਉੱਚ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ’ਚ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਉੱਚੀ ਦਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ’ਚ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕੈਂਸਰ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ, ਭਾਰਤ ’ਚ 78 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਵੇਂ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 43 ਹਜ਼ਾਰ ਮੌਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਦੇ ਨਾਲ ਜਣਨ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਕਈ ਹੋਰ ਕੈਂਸਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜੋਖਮਾਂ ’ਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਘੱਟ ਉਮਰ, ਜਿਨਸੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਜਲਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਕਈ ਗਰਭ ਧਾਰਨ, ਤੰਬਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ, ਖ਼ਰਾਬ ਜਣਨ ਅੰਗ ਸਵੱਛਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (ਡਬਲਯੂ. ਐੱਚ. ਓ.) ਨੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਕੈਂਸਰ ਐਲਾਨਿਆ ਹੈ। ਬੱਚੇਦਾਨੀ ਦੇ ਮੂੰਹ (ਗਰਭਾਸ਼ਯ ਗ੍ਰੀਵਾ) ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ ਪਿੱਛੇ 4 ਨਵੇਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰਕੇ ਇਸ ਨੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦਾ ਇਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਟੀਚਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਡਬਲਯੂ. ਐੱਚ. ਓ. ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਖ਼ਾਤਮੇ ਦੇ ਯਤਨ (90-70-90) ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ—90 ਫੀਸਦੀ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੀਕਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, 70 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ 30 ਸਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ’ਚ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਅਤੇ 90 ਫੀਸਦੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਇਲਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਟੀਕਾਕਰਨ ਲਾਂਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ।

ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਟੀਕੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਖ਼ਤ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 140 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਟੀਕਾਕਰਨ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲੱਖਾਂ ਖ਼ੁਰਾਕਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਕੇ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਹਿਊਮਨ ਪੈਪੀਲੋਮਾ ਵਾਇਰਸ ਕਿਸਮਾਂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. 16 ਅਤੇ 18 ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਲਗਭਗ 70 ਫੀਸਦੀ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਿਆਪੀ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਟੀਕਾਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਦਰ ’ਚ ਨਾਟਕੀ ਕਮੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਟੀਕਾਕਰਨ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 10 ਲੱਖ ਮੌਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਤਰੱਕੀ ਇਕ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ, ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਬਿਹਤਰ ਸਵੱਛਤਾ ਵਰਗੇ ਕਾਰਕਾਂ ਕਰ ਕੇ ਕੁਝ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਦਿਹਾਤੀ ਆਬਾਦੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਹੇਠ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤਜਰਬਾ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕਵਰੇਜ ਯਕੀਨੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਕੰਟਰੋਲ ’ਚ ਤਰੱਕੀ ਰੁਕ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ’ਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਬੋਝ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਟੀਕਾਕਰਨ ’ਚ ਅੰਤਰ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ’ਚ ਵਿਘਨ ਨੇ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵਾਧਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ’ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਕਾਕਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਟੀਕਾਕਰਨ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 70 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਟੀਕਾਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਹੀ, ਕਿਫ਼ਾਇਤੀ ਅਤੇ ਇਕ ਨੈਤਿਕ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਹਿਲਾ ਆਬਾਦੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਇਕ ਕਦਮ ਹੈ। ਟਾਟਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੈਂਟਰ ’ਚ, ਸਾਡਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਲੜੀਆਂ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਟੀਕਾਕਰਨ, ਸਕ੍ਰੀਨਿੰਗ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੋਕਥਾਮ ਯੋਗ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ’ਚ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।

ਵਿਗਿਆਨ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ। ਉਪਕਰਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ। ਮੌਕੇ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਐੱਚ. ਪੀ. ਵੀ. ਟੀਕਾਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ’ਚ ਇਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੋਵੇਗੀ।

-ਡਾ. ਗੌਰਵੀ ਮਿਸ਼ਰਾ