ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਸਾਲਾਨਾ 500 ਅਰਬ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ

 ਮੰਡੀ ਲੱਖੇਵਾਲੀ/ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ (ਸੁਖਪਾਲ/ਪਵਨ) - ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਕਰ ਕੇ ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆ ਭਿਆਨਕ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲਪੇਟ ’ਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਖਤਰਿਆ ’ਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਵੀ ਸਭ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਹਵਾ ’ਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਵੀ ਅੌਖਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਸਬੰਧੀ ‘ਜਗ ਬਾਣੀ’ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਪੋਰਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।  
ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਜੇਕਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਯੁਗ ’ਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।  ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਲਿਆਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਇਕ ਤਾਂ ਇਹ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਚੁੱਕਣਾ ਅਾਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਮਾਨ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਘਰੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਪਲਾਸਟਿਕ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਤੋਂ 2000 ਗੁਣਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਸੇ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਅਸੀਂ ਇਸ ਮੌਤ ਦੇ ਦੂਤ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਵਰਤਦੇ ਹਾਂ।
ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੂੰ ਗਲਣ ਲਈ ਲੱਗਦੈ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ  
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫਾਫੇ ਜਲਦੀ ਨਹੀਂ ਗਲਦੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਲਣ ਲਈ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਇਹ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਕਈ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਇਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਰੂਡ਼ੀ ਵਿਚ ਦੱਬ ਕੇ ਵੀ ਇਹ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਪਲਾਸਟਿਕ ਲਿਫਾਫਾ 0.14 ਸੈਕਿੰਡ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗਲਣ ਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਹੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਮਾਨ ਆ ਸਕਦੈ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਥੈਲਿਆਂ ’ਚ
 ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਕੁ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹਡ਼ੀਆਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਿਆਉਣੀਆਂ ਅੌਖੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਮਾਨ ਤਾਂ ਥੈਲਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸਟਾਰਚ ਤੋਂ ਬਣੇ ਥੈਲਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ।
ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੋਂ ਬਣੀਅਾਂ ਵਸਤੂਅਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ
 ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਤੋਂ ਬਣੀਅਾਂ ਵਸਤੂਅਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।  ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ, ਮੁਨਿਆਰੀ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਅਾਂ ਆਦਿ ਹਰ ਥਾਂ ’ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
‘5 ਰੁਪਏ ’ਚ ਧਰਤੀ ਬਚਾਓ’ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ
ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਟਾਰਚ ਤੋਂ ਬਣੇ ਥੈਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਨ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ 5 ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਬਚਾਓ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ  ਹੈ। ਇਸ ਟੀਮ ’ਚ  ਡਾ. ਸੀਮਾ ਗੋਇਲ, ਨਵਦੀਪ ਸੁੱਖੀ, ਹਰਪਿੰਦਰ ਰਾਣਾ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨਦੀਪ ਜਿੰਮੀ ਆਦਿ ਜਾਗਰੁੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ  ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਟੀਮ  ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮ 6:00 ਤੋਂ 7:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ’ਤੇ ਥੈਲਾ ਵਰਤਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇੇ 5 ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਥੈਲਾ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੋਨੀ ਬਾਬਾ ਥੈਲੇ ਬਣਉਣ ਲਈ ਕੱਪਡ਼ਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਰਨਾ ਦੇਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਲਾਲਚ ਦੇ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਟੀਮ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।  ਸੋਨੀ ਬਾਬਾ ਦਾ ਕਹਿਣÎਾ ਹੈ ਕਿ  ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਦੇ ਸੇਵਾ ਕਾਰਜਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫ਼ਾਫਿਆਂ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਧਡ਼ੱਲੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਰੇਹਡ਼ੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ
  ਰੇਹਡ਼ੀਆਂ ਲਾਉਣ  ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਗਾਹਕ ਖਾਲੀ ਹੱਥ  ਹੀ ਸਾਮਾਨ ਲੈਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਵੀ ਮਜਬੂਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ  ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਦੇਈਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ  ਫਿਰ  ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਾਫ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਅਾਂ ਪੀਡ਼੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਵਾਂਗੇ।
ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਨ ਉਪਰਾਲਾ : ਡਾ. ਸੀਮਾ ਗੋਇਲ
ਡਾ. ਸੀਮਾ ਗੋਇਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਅਾਂ ਨੂੰ ਰਲ-ਮਿਲ ਕੇ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫਾਫਿਅਾਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚ ਸਾਲਾਨਾ 500 ਅਰਬ ਪਲਾਸਟਿਕ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਜਦੋਂ ਦਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਾਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੰਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਈਏ।
ਹਰ ਸਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਪਸ਼ੂ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ : ਨਾਵਲਕਾਰ ਹਰਪਿੰਦਰ ਰਾਣਾ
ਨਾਵਲਕਾਰ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾ ਹਰਪਿੰਦਰ ਰਾਣਾ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨਦੀਪ ਜਿੰਮੀ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਇੰਨਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਘੇਰੇ ਬਣ ਜਾਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਪਸ਼ੂ ਲਿਫਾਫੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁਲ ਤੇਲ ਦਾ 8 ਫੀਸਦੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਲਿਫਾਫੇ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਅਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਵਾਂਡਾ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਤੇ ਹੈ ਮੁਕੰਮਲ ਪਾਬੰਦੀ : ਨਵਦੀਪ ਸੁੱਖੀ
 ਮੁੱਖ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਨਵਦੀਪ ਸੁੱਖੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਰਵਾਂਡਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ’ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ ਪਰ  ਅਸੀਂ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਡ਼ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਇਸ ’ਚੋਂ ਕਈ ਜ਼ਹਿਰਲੀਅਾਂ ਗੈਸਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਾਤਕ ਰੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਧਰਤੀ ’ਚ ਦੱਬ ਦੇਈਏ ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਹ ਥਾਂ ਬੰਜਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੁੱਟ ਦੇਣ ’ਤੇ ਇਹ ਸੀਵਰੇਜ ਬਲਾਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਪਲਾਸਟਿਕ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀਏ ਤਾਂ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ।