ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਸੱਪ ਨਹੀਂ, ਇਹ ''ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਜੀਵ'' ਹੈ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਤਲ, ਹਰ ਸਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਲੱਖਾਂ ਜਾਨਾਂ
Saturday, May 16, 2026 - 10:53 PM (IST)
ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ : ਜਦੋਂ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੱਪ, ਸ਼ੇਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਰਕ ਵਰਗੇ ਖੂੰਖਾਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਕੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਿਪਿਆ ਬੈਠਾ ਹੈ? ਜੀ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਮੱਛਰ ਦੀ। ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਜੀਵ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਜੀਵ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੈ।
ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੱਛਰਾਂ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਡਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਾਂ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 4,75,000 ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਇਹ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਮੱਛਰ ਹਰ ਸਾਲ 7,25,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਨੀਂਦ ਸੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ 50,000 ਮੌਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਰਕ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰ ਇਸ 'ਡੈੱਥ ਲਿਸਟ' ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਿੱਛੇ ਹਨ।
ਮੱਛਰ ਖੁਦ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਨਲੇਵਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਖਤਰਨਾਕ ਵਾਇਰਸਾਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਵਾਹਕ (ਕੈਰੀਅਰ) ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਮੱਛਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਕੱਟਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ, ਡੇਂਗੂ, ਚਿਕਨਗੁਨੀਆ, ਜ਼ੀਕਾ ਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਪੀਲਾ ਬੁਖਾਰ ਵਰਗੀਆਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਰ ਸਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਗਰਮ ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਨਪਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੱਛਰਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਲੇਰੀਆ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਕਰਮਿਤ ਮਾਦਾ ਐਨੋਫਿਲੀਜ਼ ਮੱਛਰ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਰੋਗ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਖੋਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਅੱਜ ਵੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਿਕਾਰ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ (WHO) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੇਕਰ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਜਨਨ 'ਤੇ ਰੋਕ ਨਾ ਲਗਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਉਪਾਅ ਨਾ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਾਣੀ ਜਮ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ। ਮੱਛਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਅ ਅਪਣਾਓ।
