ਟੀ.ਬੀ. ਬਣ ਰਹੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਖ਼ਤਰਾ: ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਘਾਤਕ, ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਜ਼ਰੂਰੀ
Tuesday, Mar 24, 2026 - 01:28 PM (IST)
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਸ਼ੀਨਾ): ਟੀ.ਬੀ. ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਇਕ ਖਮੋਸ਼ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣ ਹਲਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਰੰਤ ਇਲਾਜ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਘਾਤਕ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰ ਡਾ. ਰੋਮੀ ਸਿੰਗਲਾ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫ਼ਸਰ ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿਭਾਗ ਜੀ.ਐੱਮ.ਸੀ.ਐੱਚ.-16 ਤੇ ਸੈਕਟਰ-45 ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਿਵਸ ’ਤੇ ਟੀ.ਬੀ. ਦੇ ਕਈ ਘਾਤਕ ਵਿਕਾਰਾਂ ’ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ 'ਤੇ ਦਿਸਣ ਲੱਗਾ ਜੰਗ ਦਾ ਅਸਰ! ਸੰਕਟ 'ਚ ਮਿਡ-ਡੇ ਮੀਲ
ਡਾ. ਸਿੰਗਲਾ ਮੁਤਾਬਕ ਟੀ.ਬੀ. ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਤੇ ਐੱਚ. ਆਈ. ਵੀ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ’ਚ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਘਾਤਕ ਵਿਕਾਰ ਮਲਟੀ-ਡਰੱਗ ਰੋਧਕ ਟੀ.ਬੀ. ਤੋਂ ਬਾਅਦ (ਐੱਮ.ਡੀ.ਆਰ. ਟੀ.ਬੀ.) ਐਕਸ.ਡੀ.ਆਰ. ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਕਿਸਮ ਹੈ, ਇਸ ’ਚ ਮਿਆਰੀ ਦਵਾਈਆਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਇਲਾਜ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਲਾਜ ’ਚ ਦੇਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਲਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਪਕੜ ’ਚ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ 36 ਹਫਤਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 2 ਸਾਲ ਦੇ ਜਾਰੀ ਇਲਾਜ ਨਾਲ ਇਹ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਾ. ਰੋਮੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ’ਚ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਾਰਨ ਟੀ.ਬੀ. ਦੀ ਲਾਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ’ਚ ਖ਼ਤਰਾ 2-3 ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਹੌਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੁਬਾਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ, ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੋਵੇਗਾ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ! ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣ ਸਾਵਧਾਨ
ਇਲਾਜ ’ਚ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਮਹਿੰਗੀ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ : ਡਾ. ਰੋਮੀ
ਡਾ. ਰੋਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੀ.ਬੀ. ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸੈਕਟਰ-45 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 70 ਤੋਂ 80 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮੈਡੀਸਿਨ ਵਿਭਾਗ ’ਚ ਓ.ਪੀ.ਡੀ. ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਇਸ ’ਚ 10 ਮਰੀਜ਼ ਟੀ.ਬੀ. ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਡੀਕਲ ਹੱਬ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਇਲਾਜ ਲਈ ਹਿਮਾਚਲ ਹਰਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਯੂਟੀ ਦੇ 15 ਤੋਂ 45 ਸਾਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਟੀਬੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰੇਟ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 400 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋ ਨੌਕਰੀਪੇਸ਼ਾ ਨੌਜਵਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ 2024 ਦੇ ਟੀਬੀ ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰੇਟ 24 ਲੱਖ ਕੇਸ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 12 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਦਰ ਹਰ ਸਾਲ 12.5 ਲੱਖ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰ ਹੁਣ ਮੌਤ ਦਰ ਘਟ ਕੇ 3 ਲੱਖ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਟੀਬੀ ਮੁਕਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਬੀ ਖਾਤਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਜੇਕਸ਼ਨ ਮੁਕਤ ਇਲਾਜ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਡਰੱਗ ਸੇਂਸਟਿਵ ਟੀਬੀ ਵਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ 90% ਰਿਕਵਰੀ ਰੇਟ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਐਕਸਡੀਆਰ ਜਾ ਮਲਟੀ-ਡਰੱਗ ਰੋਧਕ ਟੀਬੀ ਵਿੱਚ 75% ਰਿਕਵਰੀ ਦਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਇਹ 60% ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਇਲਾਜ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਆਈ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਿਕਵਰੀ ਦਰ ਵਧੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- Dm ਰੰਧਾਵਾ ਦੇ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਇਆ ਪਰਿਵਾਰ, ਅੱਜ ਹੋਵੇਗਾ ਅੰਤਿਮ ਸਸਕਾਰ
ਵਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਡਾ ਸਿੰਗਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਮ ਟੀਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਲਈ ਇਲਾਜ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ 24 ਹਫਤਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖਿਆਲ, ਪਰਹੇਜ਼ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਖਾਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਤੇ ਚੈੱਕਅਪ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੀ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਖੁਰਾਕ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰੀਜ਼ ਜਲਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਲੜ ਕੇ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਐਮਡੀਆਰ-ਟੀਬੀ ਅਤੇ ਐਕਸਡੀਆਰ ਟੀਬੀ ਦੇ ਲਈ 9 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ 2 ਸਾਲ ਤੱਕ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਈ ਬੰਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- DM ਗਗਨ ਰੰਧਾਵਾ ਦੇ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀਡੀਓ ਆਈ ਸਾਹਮਣੇ, ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ 'ਚ...
ਟੀ.ਬੀ. ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ
1.ਪਲਮਨਰੀ ਟੀ.ਬੀ. : ਫੇਫੜਿਆਂ ’ਚ ਹੋਣ ਵਾਾਲਾ
2.ਐਕਸਟਰਾ-ਪਲਮਨਰੀ ਟੀ.ਬੀ.: ਹੱਡੀਆਂ, ਦਿਮਾਗ ਤੇ ਲਿੰਫ ਨੋਡਾਂ ’ਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ।
3.ਲੁਕਵੀਂ ਟੀ.ਬੀ.: ਸਰੀਰ ’ਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਮੌਜੂਦ, ਪਰ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ ਹਨ।
4.ਡਰੱਗ-ਰੋਧਕ (ਐਮਡੀਆਰ/ਐਕਸਡੀਆਰ): ਦਵਾਈਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ।
ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ
1.ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਖੰਘ
2.ਖੂਨ ਆਉਣਾ
3.ਲਗਾਤਾਰ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਸੀਨਾ ਆਉਣਾ
4.ਤੇਜ਼ ਭਾਰ ਘਟਣਾ
5.ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ
ਡਾ. ਰੋਮੀ ਨੇ ਸਿਹਤ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਟੀਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜਾਂ ਜੂਠਾ ਖਾਣਾ, ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੰਨ ਵਿੱਚ ਵਹਿਮ ਹੈ, ਹਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਰੱਖਣਾ ਉਸਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਧੁੱਪ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਹਾਫ਼ਦਾਰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਖੰਘ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਸਕ ਪਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵੱਧ ਮੋਟਾਪਾ ਹੋਣਾ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਟੀਬੀ ਹੋਣ ਦਾ ਵੱਧ ਖਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਇਮਿਊਨਿਟੀ ਘਟ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ ਜਲਦੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਸ਼ਰੀਰ ਦਾ ਵੱਧ ਭਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ, ਤੰਬਾਕੂ ਪੀਣਾ, ਲਗਾਤਾਰ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ ਦੇ ਸੇਵਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਖੁਰਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫ਼ਲ ਅਤੇ ਹਾਈ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਲਾਜਯੋਗ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਇਲਾਜ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਟੀਬੀ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਵਰਤਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8
Whatsapp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e
