ਕੀ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ''ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਸਰ? ਵਧ ਸਕਦੈ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ
Saturday, Aug 30, 2025 - 03:27 AM (IST)

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ : ਸਿਰਫ਼ ਬੱਚੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਨੌਜਵਾਨ ਵੀ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਆਦਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਆਦਤ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਇਸਦੀ ਆਦਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਫੋਨ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਇਸੇ ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦਿਨ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਫੋਨ ਚੈੱਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਆਦਤ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ ਕਿਵੇਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ? ਆਓ ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਝੀਏ।
ਅੱਜ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਸੀਂ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦੇ ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਫੋਨ ਚੈੱਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ, ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ, ਓਟੀਟੀ, ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਾਪਿੰਗ ਅਤੇ ਚੈਟਿੰਗ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਆਦਤ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗੀ ਨੀਂਦ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਪਰ ਲੋਕ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਂਦੇ ਸਮੇਂ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਫੈਸਟਿਵ ਸੀਜ਼ਨ ’ਚ ਈ-ਕਾਮਰਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ਚਾਂਦੀ, 1.20 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦੈ ਕਾਰੋਬਾਰ
ਨੀਂਦ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਘੱਟ?
ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿਮਾਗ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਫੋਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਹਾਰਮੋਨ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਹਾਰਮੋਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨੀਂਦ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮੇਲਾਟੋਨਿਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਨੀਂਦ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਗਣਿਤ
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਲੇਟਦੇ ਹੋ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਹੋਰ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਵੀਡੀਓ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਇਹ ਕਦੋਂ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਲਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਸੌਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਸੌਂਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਲਦੀ ਜਾਗ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨੀਂਦ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਨੀਂਦ ਆਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਵਧਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਪੂਰੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਘੱਟ ਨੀਂਦ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਮੂਡ ਖਰਾਬ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਜੰਕ ਫੂਡ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੋਟਾਪਾ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਜੇਕਰ ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨੀਂਦ ਦੀ ਘਾਟ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਨ FOMO (ਮਿਸ ਆਊਟ ਦਾ ਡਰ) ਵੀ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਲਤ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : Google 'ਤੇ ਸਰਚ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹੋ ਸਾਵਧਾਨ! ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ Search ਕਰਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇਲ੍ਹ ਤੱਕ
ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਆਦਤ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਛੁਟਕਾਰਾ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਕਾਰਨ ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਆਸਾਨ ਆਦਤਾਂ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ :
ਬੇਲੋੜੀ ਸਕ੍ਰੌਲਿੰਗ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਸੌਣ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਓ।
ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਵੇਲੇ ਫ਼ੋਨ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਨਾ ਰੱਖੋ।
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਅਲਾਰਮ ਲਈ ਡਿਜੀਟਲ ਘੜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਦਿਨ ਭਰ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ।
ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਓ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ : ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਜਾ ਰਹੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਚ ਆਈ ਤਕਨੀਕੀ ਖਰਾਬੀ, ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਲੈਂਡਿੰਗ
ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8