ਕੁਝ ''ਸਵਾਲ'' ਛੱਡ ਗਈ ਹੈ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੀ ਮੌਤ

ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ 'ਤੇ ਤਿਰੰਗਾ ਝੰਡਾ ਹੋਵੇ? ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਸ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ 'ਗਾਰਡ ਆਫ ਆਨਰ' ਦੇਵੇ? ਪੁਲਸ ਜਾਂ ਫੌਜ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਕਿਸ ਦੇ ਲਈ ਮਾਤਮੀ ਧੁਨ ਵਜਾਉਣ? ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਫੌਜ ਜਾਂ ਪੁਲਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲੇ? ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ 'ਤੇ ਤਿਰੰਗਾ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਕਿਸ ਰੰਗ ਤੋਂ ਪਹਿਨਾਇਆ ਜਾਵੇ? 
ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਿਆਸਤ, ਸਾਹਿਤ, ਕਾਨੂੰਨ, ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਕਲਾ 'ਚ ਕੀ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਸੰਵਿਧਾਨ 'ਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਹੈ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਇਦਾ-ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਤੋਪਾਂ, ਬੰਦੂਕਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਮੀ ਦੇਣੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਤੈਅ ਹੈ। ਤਿਰੰਗਾ ਝੰਡਾ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈ, ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਹੈ ਤੇ ਪੁਲਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਜਵਾਬਦੇਹ ਹੈ।
ਮੈਂ ਕੀ, ਸਾਰੇ ਸਿਨੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਇਕ ਮਹਾਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਿਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ 50 ਸਾਲ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਫਿਲਮ ਦਾ ਉਹ ਕਰੋੜ ਰੁਪਿਆ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ 247 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਭਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਬੰਗਲੇ ਮੁੰਬਈ 'ਚ ਵੀ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ 'ਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਬੋਨੀ ਕਪੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਸੀ-ਵਸਾਈ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਤੋਂ ਬੋਨੀ ਕਪੂਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਧੀ ਜਾਨ੍ਹਵੀ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹੜਾ ਆਸਮਾਨ ਟੁੱਟ ਪਿਆ ਕਿ ਟੀ. ਵੀ. ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ-ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਸੇ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ? 
ਮੰਨਿਆ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਵੱਡੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਪਰ ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ, ਨਰਗਿਸ ਜਾਂ ਸਾਧਨਾ ਵੀ ਤਾਂ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਟੀ. ਵੀ. ਚੈਨਲਾਂ ਨੇ ਇਕ ਹੰਝੂ ਨਹੀਂ ਵਹਾਇਆ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਤਿਰੰਗੇ 'ਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਗਾਰਡ ਆਫ ਆਨਰ' ਦਿੱਤਾ, 200 ਪੁਲਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਮੈਨੂੰ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਸਰਕਾਰ 200 ਦੀ ਥਾਂ 2000 ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। ਇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਸਮਝ ਉਦੋਂ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਬਿਨਾਂ ਤਿਰੰਗੇ 'ਚ ਲਪੇਟਿਆਂ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ 'ਚ ਪਹੁੰਚਾਈ ਗਈ। ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਸਦਾਬਹਾਰ ਹੀਰੋ ਦੇਵਾਨੰਦ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। 'ਗਾਈਡ' ਫਿਲਮ ਦੇ ਰਾਜੂ (ਦੇਵਾਨੰਦ) ਬਿਨਾਂ ਤਿਰੰਗੇ, ਬਿਨਾਂ 'ਗਾਰਡ ਆਫ ਆਨਰ' ਦੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕੀ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਗੁਰੂਦੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।
ਫਿਲਮ ਜਗਤ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵੀ. ਸ਼ਾਂਤਾਰਾਮ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਹੀ ਸਨ। ਕੇ. ਆਸਿਫ, ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ ਵਰਗੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ 'ਚ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਣਗੇ? ਨਰਗਿਸ, ਮੀਨਾ ਕੁਮਾਰੀ, ਜੁਬਲੀ ਸਟਾਰ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ, ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਤਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ। ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਦਹਾੜਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਯਾਤਰਾ 'ਚ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੂੰ ਵੀ ਤਿਰੰਗੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਮੰਨਿਆ ਵੱਡੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਪਰ ਦੇਸ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤਿਰੰਗਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਤਿਰੰਗੇ 'ਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ 'ਚ ਫਰਕ ਨਾ ਕਰੇ। ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਗਲਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲਾਕਾਰ, ਗਾਇਕ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਤੇ ਕੁਝ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਕਵੀ, ਕਾਨੂੰਨ ਮਾਹਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹਨ। ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਫਰਕ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਵਿਚਾਰੀ ਸਵਰਗ ਸਿਧਾਰ ਗਈ ਪਰ ਜੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਬੇ ਮੁਰਦੇ ਪੁੱਟਣ 'ਚ ਬਿਲਕੁਲ ਹਰਜ ਨਾ ਹੁੰਦਾ।
ਸਿਨੇਮਾ ਜਗਤ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੂੰ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਸਰਕਾਰ ਇਕ ਵਾਰ ਤੈਅ ਕਰ ਲਵੇ। ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਕ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਜਾਵੇ।
ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਤਿਰੰਗੇ 'ਚ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਵ. ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ, ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ,  ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨੂੰ ਤਿਰੰਗੇ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਤਿਰੰਗੇ 'ਚ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ। 
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢਾਕਾ (ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਵਿਖੇ 1971 ਦੀ ਜੰਗ 'ਚ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ. ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ, ਫੀਲਡ ਮਾਰਸ਼ਲ ਮਾਣਿਕ ਸ਼ਾਅ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ।
ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਸਨਮਾਨ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ 'ਚ ਫਰਕ ਨਾ ਕਰੇ। ਇਹ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਕਿਸ ਰਾਜਨੇਤਾ ਦੇ ਸਨਮਾਨ 'ਚ ਛੁੱਟੀ ਐਲਾਨਣੀ ਹੈ, ਕਿਸ ਰਾਜਨੇਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਕੌਮੀ ਤਿਰੰਗੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਅੱਧਾ ਝੁਕਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੌਮੀ ਝੰਡੇ ਦਾ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਿਰੰਗੇ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਉਤੋਂ ਪੂਰੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਹਟਾਇਆ ਜਾਏਗਾ, ਤਿਰੰਗੇ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ।
ਹੁਣ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀ ਖੁਦ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਲੈਣ। ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾ ਸੁਬਰਾਮਣੀਅਮ ਸਵਾਮੀ ਨੇ 'ਹੱਤਿਆ' ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜੇ ਹੱਤਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੀ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਜਾਂਚ ਹੋਵੇ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਹ ਤਿਰੰਗਾ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਜਾਨਾਂ ਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹਾਦਰ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਨਾਲੋਂ ਮਹਾਨ ਹੈ ਤੇ ਤਿਰੰਗਾ ਇਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਜੰਗ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਤਿਰੰਗੇ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਈ? ਹੋਵੇਗੀ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰ, ਹੋਵੇਗਾ ਉਸ ਕੋਲ ਢੇਰ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਪਰ ਤਿਰੰਗਾ ਝੰਡਾ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਅਣਖ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।