"ਵਿਕਾਸ ਵੀ, ਵਿਰਾਸਤ ਵੀ: UNESCO ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 15 ਹੋਰ ਹੈਰੀਟੇਜ ਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਮਾਨਤਾ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਪਿਛਲੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ 'ਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ "ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ" ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ 12 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਯਤਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਜੋੜਿਆ ਹੈ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਊਰਜਾ ਭਰੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਦੇ "ਵਿਕਾਸ ਵੀ, ਵਿਰਾਸਤ ਵੀ" ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਣ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਤੰਭ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਪਛਾਣ ਤੇ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਪਿਛਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 31 (2014 ਵਿੱਚ) ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 44 ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ 15 ਅਮੂਰਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯੋਗਾ, ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ, ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਗਰਬਾ ਨੂੰ ਯੂਨੇਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ "ਵਿਰਾਸਤ ਵੀ, ਵਿਕਾਸ ਵੀ" ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ 12ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। X 'ਤੇ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਕਾਇਆ-ਕਲਪ ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਧਾਮ: 355 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਇਸ ਕਾਰੀਡੋਰ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਦਸੰਬਰ 2021 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇੱਥੇ 25.28 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 1.25 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ ਹੈ।
ਅਯੁੱਧਿਆ ਰਾਮ ਮੰਦਰ: ਜਨਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਯੁੱਧਿਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਥੇ 230 ਮਿਲੀਅਨ (23 ਕਰੋੜ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ 2028 ਤੱਕ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਲੀਆ 18,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਅਤੇ ਸੋਮਨਾਥ: ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਵਿੱਚ 4,081 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣਨ ਵਾਲਾ 12.9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ ਰੋਪਵੇਅ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 8-9 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ 36 ਮਿੰਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਸੋਮਨਾਥ ਵਿੱਚ 1.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬਾ 'ਪ੍ਰੋਮਨੇਡ' ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਖਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

India’s cultural heritage is being preserved, celebrated and carried forward with renewed vigour.

Guided by the vision of ‘Virasat Bhi, Vikas Bhi’, efforts ranging from the repatriation of antiquities to strengthening spiritual and pilgrimage infrastructure are reconnecting… https://t.co/E2Oe8RBeKU

— Narendra Modi (@narendramodi) June 18, 2026

ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਅਹਿਮ ਯੋਜਨਾਵਾਂ
ਪ੍ਰਸਾਦ  ਅਤੇ ਹ੍ਰਿਦੈ : ਪ੍ਰਸਾਦ ਯੋਜਨਾ ਅਧੀਨ 1,726.74 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ 54 ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹ੍ਰਿਦੈ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰੀ ਵਰਗੇ 12 ਵਿਰਾਸਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਹੈ।
ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾਓ 2.0: ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਹੁਣ ਤੱਕ 30 ਐਮ.ਓ.ਯੂ. (MoUs) 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਚੋਰੀ ਹੋਈਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੁਆਚੀ ਹੋਈ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਾਲ 2014 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ 653 ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਅਮਰੀਕਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਕੈਨੇਡਾ) ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੇ ਪਿਪਰਹਵਾ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ (127 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ) ਅਤੇ ਮਾਂ ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ (108 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਡਿਜੀਟਲ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ
ਗਿਆਨ ਭਾਰਤਮ: ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਅਧੀਨ 8 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਡਿਜੀਟਲੀਕਰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI): 'ਭਾਸ਼ਿਨੀ' (Bhashini) ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 22 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਤਮਿਲ ਸੰਗਮਮ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।
ਨਵੇਂ ਅਜਾਇਬ ਘਰ: ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਡਨਗਰ ਵਿੱਚ 298 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਪਹਿਲਾ 'ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਨੁਭਵ ਅਜਾਇਬ ਘਰ' ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 'ਯੁਗੇ ਯੁਗੇਨ ਭਾਰਤ' ਨਾਮਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ 1.54 ਲੱਖ ਵਰਗ ਮੀਟਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।

ਜਗਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ 
For Android:-  https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en 
For IOS:-  https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt