ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੀ ਕਗਾਰ ''ਤੇ ਮਾਲਵੀ ਊਠ, ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਹਿੰਮ

ਜੈਪੁਰ- ਭਾਰਤ 'ਚ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਊਠਾਂ ਦੀਆਂ 9 ਨਸਲਾਂ 'ਚੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਦੁਰਲੱਭ ਮਾਲਵੀ (ਚਿੱਟਾ) ਊਠ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਸਲ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ 102 ਊਠ ਹੀ ਬਚੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਠ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ (ਐੱਨਆਰਸੀਸੀ) ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।

ਸਾਲ 2019 ਦੀ ਪਸ਼ੂ ਗਣਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਲਵੀ ਊਠਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਨਸਲ ਸੰਕਟਗ੍ਰਸਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਊਠ ਦੀ ਨਸਲ 'ਚ ਪ੍ਰਜਨਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਦਾ ਊਠਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 300 ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਾਲੀ ਨਸਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਲਵੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੇਵਾੜੀ ਅਤੇ ਮੇਵਾਤੀ ਨਸਲਾਂ ਵੀ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਊਠ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ (ਐੱਨਆਰਸੀਸੀ) ਨੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਜਨਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਐੱਨਆਰਸੀਸੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਡਾ. ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ,"ਅਸੀਂ 12 ਮਾਲਵੀ ਊਠ ਖਰੀਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਤਿੰਨ ਨਰ ਅਤੇ 9 ਮਾਦਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਨਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਸਥਾ ਨਸਲ ਦੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਪ੍ਰਜਨਨ ਤਕਨੀਕਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਲਵੀ ਊਠ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਊਠ ਨਸਲਾਂ 'ਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਸਲ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਕ ਮਾਦਾ ਮਾਲਵੀ ਊਠ ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਸ ਨਸਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਾਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮੰਦਸੌਰ, ਨੀਮਚ, ਰਤਲਾਮ ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੋਟਾ, ਬੁੰਦੀ, ਝਾਲਾਵਾੜ ਅਤੇ ਬਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ 'ਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਦਲਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਊਠਾਂ ਦੀ ਘਟਦੀ ਉਪਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਨਸਲ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e