Hormuz ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੁਣ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਹਨ ਬਦਲਵੇਂ ਰਸਤੇ? 2 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਮੁਸ਼ਕਲ

ਲੰਡਨ: ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਵਪਾਰਕ ਮਾਰਗ 'ਹੋਰਮੁਜ਼' (Strait of Hormuz) ਅਜੇ ਵੀ ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਦ ਪਿਆ ਹੈ। ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਇੱਥੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਮਾਤਰ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਲਈ ਖਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵਜਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਕਿਉਂ ਅਹਿਮ ਹੈ ਹੋਰਮੁਜ਼?
ਸਾਧਾਰਨ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਇਸ ਜਲ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 2 ਕਰੋੜ ਬੈਰਲ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੁਨੀਆ ਦੀ 20 ਫੀਸਦੀ ਲਿਕੁਇਡ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ (LNG), ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਹੀਲੀਅਮ ਅਤੇ ਇਕ ਤਿਹਾਈ ਯੂਰੀਆ (ਖਾਦ) ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ ਇਸੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕਟ ਦੌਰਾਨ ਬਦਲਵੇਂ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ 35 ਤੋਂ 55 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਹੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਲੋੜ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ।

ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਰਸਤੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ
ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਕੁਝ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਖਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਉਤਰ ਰਹੀਆਂ।
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ: ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ 'ਈਸਟ-ਵੈਸਟ ਪਾਈਪਲਾਈਨ' (ਪੈਟਰੋਲਾਈਨ) ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ 70 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਹੈ, ਪਰ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬਣੇ ਲੌਡਿੰਗ ਟਰਮੀਨਲ ਇਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਤੇਲ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਈਰਾਨੀ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਪੰਪਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਸੀ।
ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (UAE): ਅਮੀਰਾਤ ਦੀ 'ਅਬੂ ਧਾਬੀ ਕਰੂਡ ਆਇਲ ਪਾਈਪਲਾਈਨ' (ADCOP) 20 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਧੀ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਫੁਜੈਰਾ ਸਥਿਤ ਇਸ ਦੇ ਸਟੋਰੇਜ ਟੈਂਕਾਂ 'ਤੇ ਹੋਏ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਰਸਤੇ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਕੁਵੈਤ ਤੇ ਕਤਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਭ ਤੋਂ ਨਾਜ਼ੁਕ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਰ ਕੁਵੈਤ 'ਤੇ ਪਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਸਿਰਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੁਵੈਤ ਕੋਲ ਕੋਈ ਬਦਲਵੀਂ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਪਲਾਈ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।  ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕਤਰ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ LNG ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ (ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ਦਾ 19 ਫੀਸਦੀ), ਆਪਣੀ ਗੈਸ ਨੂੰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਭੇਜ ਸਕਦਾ।

ਇਰਾਕ ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
ਇਰਾਕ ਦਾ ਉੱਤਰੀ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਮਾਰਗ ਸਤੰਬਰ 2025 'ਚ ਮੁੜ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ 2.5 ਲੱਖ ਬੈਰਲ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਉਸ ਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਨੇ ਖੁਦ ਵੀ 'ਗੋਰੇਹ-ਜਾਸਕ' ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧੂਰੇ ਕੰਮ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਨਾਕਾਮ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਮਾਹਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂਮੱਧ ਜਲਦੀ ਨਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
 

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e