AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ? ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਵੱਡੀ ਗੜਬੜੀ

ਐਡਿਨਬਰਾ: ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਦੇ ਦੌਰ 'ਚ ਅਕਸਰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਹਤਰ ਨਤੀਜੇ ਕਿਵੇਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗਤੀ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਈ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੋਚ ਅਧੂਰੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਚੁਣੌਤੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ "ਮੈਂ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ?", ਬਲਕਿ ਇਹ ਹੈ ਕਿ "ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?" ਅਤੇ "ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੀ ਗੁਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?"।

AI 'ਚ ਛਿਪੇ ਪੱਖਪਾਤ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਖ਼ਤਰਾ 
ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, AI ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਜਿਹੇ ਪੱਖਪਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਆਮ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਇਕ ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ 'ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਿਊਜ਼ਪੇਪਰ ਆਰਕਾਈਵ' ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਡਿਜੀਟਲ ਸਮੱਗਰੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ 20 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਸੁਤੰਤਰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਖੋਜਕਰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਸੇ ਡੇਟਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੁਹਰਾਏਗਾ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, 2023 ਦੇ 'ਦਿ ਲੈਂਸੇਟ ਗਲੋਬਲ ਹੈਲਥ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਖੋਜ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ AI ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਅਫਰੀਕੀ ਡਾਕਟਰ ਗੋਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ AI 300 ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ AI ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਦਲਵੀਂ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਕੀ AI ਤੁਹਾਡਾ ਦੋਸਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਾਂ ਦਾ ਤਰਕ ਹੈ ਕਿ AI ਕਦੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ 'ਦੋਸਤ' ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ AI ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਹਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ AI ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਸਾਥੀ' ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ 
ਅੱਜ ਭਰਤੀ, ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਵਰਗੇ ਅਹਿਮ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਜਿਹੇ ਐਲਗੋਰਿਦਮ ਦੇ ਹੱਥ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅਦਿੱਖ ਹਨ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, AI ਸਾਖਰਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਿਹਤਰ 'ਪ੍ਰੋਂਪਟ' ਲਿਖਣ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ ਕਿ ਕਦੋਂ AI ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਹੈ। AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਦੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ, ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੈ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e