ਹੈਲਥ ਡੈਸਕ - ਦਿਨ 'ਚ ਲਗਭਗ 100 ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਆਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਘੱਟ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਪਿੱਛੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੰਭੀਰ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਰਦਾਂ 'ਚ ਵਾਲ ਝੜਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਜੈਨੇਟਿਕਸ ਅਤੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਕਾਰਨ

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਰਦਾਂ 'ਚ ਵਾਲ ਝੜਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਅਨੁਵੰਸ਼ਿਕਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਐਂਡਰੋਜੈਨੇਟਿਕ ਐਲੋਪੀਸ਼ੀਆ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਸਰੀਰ 'ਚ DHT ਨਾਮਕ ਹਾਰਮੋਨ ਪ੍ਰਤੀ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਫੋਲੀਕਲਸ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਪਤਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ 'ਚ ਵਾਲ ਉੱਗਣੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਇੰਸੁਲਿਨ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਵਰਗੇ ਹਾਰਮੋਨਲ ਅਸੰਤੁਲਨ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸ਼ੈਲੀ

ਸਾਡੇ ਵਾਲ ਪ੍ਰੋਟੀਨ (ਕੈਰਾਟਿਨ) ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਲਈ ਸਹੀ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਰੀਰ 'ਚ ਆਇਰਨ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਡੀ, ਜ਼ਿੰਕ, ਬਾਇਓਟਿਨ ਅਤੇ ਬੀ12 ਦੀ ਕਮੀ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ 'ਟੈਲੋਜਨ ਇਫਲੂਵੀਅਮ' ਨਾਮਕ ਸਥਿਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਘਟਨਾ ਦੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਵਾਲ ਝੜਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਨੀਂਦ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੇਵਨ ਵੀ ਸਿਰ ਦੀ ਚਮੜੀ 'ਚ ਖੂਨ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਕੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਿਰ ਦੀ ਚਮੜੀ (Scalp) ਦੀ ਸਿਹਤ

ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਕੈਲਪ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਿਰ 'ਚ ਸੈਬੋਰੇਇਕ ਡਰਮੇਟਾਇਟਸ ਜਾਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਫੋਲੀਕਲਸ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ ਕੈਮੀਕਲ ਵਾਲੇ ਸ਼ੈਂਪੂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਸਿਰ ਦੀ ਸਫਾਈ ਨਾ ਰੱਖਣਾ ਵੀ ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਝੜਨ 'ਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸਹੀ ਇਲਾਜ ਦੀ ਪਛਾਣ

ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਹਾਰਮੋਨਲ ਹੈ, ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਹੈ ਜਾਂ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਉੱਪਰੋਂ ਕੋਈ ਤੇਲ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਜੜ੍ਹ (Root Cause) ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਹੀ ਸਫਲ ਇਲਾਜ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।