ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਸੰਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬਕ

ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਸੰਪੰਨ ਹੋਈਆਂ 2026 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ’ਚ, 3 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਅਣਕਿਆਸੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਖੇਤਰ ’ਚ ਕਈ ਲੋਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਇਕ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਏ। ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਜਿੱਤਣਾ ਅਤੇ ਹਾਰਨਾ ਸਿਆਸਤ ’ਚ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਲਚਕੀਲਾਪਣ ਦਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਲਈ ਉਮੀਦ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਹਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਹਰੇਕ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਅਤੇ ਊਧਵ ਠਾਕਰੇ ਵਰਗੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਝੇਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਿਰੋਧੀ ‘ਇੰਡੀਆ’ ਬਲਾਕ ਕੋਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਖੇਤਰੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।

ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬਕ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਆਸਾਮ ’ਚ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਕਾਸ ਇਕ ਵਧਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤ ’ਚ ਸੱਤਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸੰਤੁਲਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਬਦਲਾਅ ਔਖੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਲੋਕਤੰਤਰ ’ਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਔਖੇ ਦੌਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ’ਚੋਂ ਉਹ ਲੰਘ ਰਹੇ ਹਨ।

ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ’ਚ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਟੀਆਂ ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਤਮਿਲ ਵਲੂਰ ਕਾਚੀ (ਟੀ. ਵੀ. ਕੇ.) ਨੇ 108 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਪਰ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 118 ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ, ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ., ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. (ਐੱਮ) ਅਤੇ ਵੀ. ਸੀ. ਕੇ. ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਕੁਝ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਜੇ ਦੀ ਟੀ. ਵੀ. ਕੇ. ਦਾ ਉਭਾਰ ਸਿਆਸਤ ’ਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਡੀ. ਐੱਮ. ਕੇ., ਟੀ. ਐੱਮ. ਸੀ. ਅਤੇ ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. (ਐੱਮ) ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕਲਹ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਐੱਨ. ਸੀ. ਪੀ. ਅਤੇ ਜੇ. ਡੀ. (ਐੱਸ) ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਗੁਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦ (ਯੂ) ਪਤਨ ਵੱਲ ਦਿਸ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੀ. ਆਰ. ਐੱਸ. ਅਤੇ ਬਸਪਾ ਆਪਣੀਆਂ ਖ਼ੁਦ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਲਈ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੇਤਾ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਨੇ 2011 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ’ਚ ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. (ਐੱਮ) ਦੇ 33 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ 2026 ਦੇ ਅਣਕਿਆਸੇ ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ’ਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸੁਵੇਂਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੋਂ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਰਾਸ਼ ਸੀ। ਤਾਂ, ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੀ? ਉਹ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਟੀ. ਐੱਮ. ਸੀ. ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ‘ਇੰਡੀਆ' ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ’ਚ ਭਾਜਪਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਸਮਰਥਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਖੇਤਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ’ਚ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 1977 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੂਬੇ ’ਚ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਸ਼ਾਸਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ। ਕੇਰਲ ’ਚ ਲੈਫਟ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਗੁਆਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਜੋਤੀ ਬਸੂ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾ ਲਗਭਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ’ਚ ਲੈਫਟ ਦਾ 34 ਸਾਲ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਤੇ ਕੇਰਲ ’ਚ ਇਸ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਹਾਰ ਇਸ ਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਇਸ ’ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. (ਐੱਮ) ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ’ਚ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਐਲਾਨਿਆ ਪਰ ਕਈ ਲੋਕ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਕਰੀਬੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੇ.ਸੀ. ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ।

ਟੀ. ਐੱਮ. ਸੀ., ਡੀ.ਐੱਮ. ਕੇ. ਅਤੇ ਲੈਫਟ ਵਰਗੀਆਂ ਸਥਾਪਤ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਹਾਲੀਆ ਚੋਣ ਅਸਫ਼ਲਤਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਤਮ-ਮੰਥਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਧਾਰਦੇ, ਤਾਂ ਭਾਜਪਾ ਬੰਗਾਲ ’ਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਵੇਗੀ ਅਤੇ ਡੀ. ਐੱਮ. ਕੇ. ਤੇ ਅੰਨਾ. ਡੀ. ਐਮ. ਕੇ. ਦੋਵੇਂ ਆਪਣਾ ਵੋਟਰ ਆਧਾਰ ਗੁਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਇਹ ਕਰਨਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਓਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਜੇ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇਣ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਲਿਆਣੀ ਸ਼ੰਕਰ