‘ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ’ ਸੰਤਾਨਾਂ ’ਚ ਵਧ ਰਿਹਾ ਗਲਤ ਰੁਝਾਨ!

ਇਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਦੇਸ਼ ’ਚ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਓਨੀ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਕਰਵਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ’ਚ ਸਥਿਤ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ’ਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ’ਚੋਂ 40 ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਇਕ ਸਰਵੇਖਣ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ, ‘‘ਸੰਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਾ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਏ ਹਨ।’’

ਇਸੇ ਬਾਰੇ ਸਾਡੇ ਪਾਠਕ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਕਾ ਰਾਮ ਵਰਮਾ’ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਇਕ ਪੱਤਰ ’ਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ, ‘‘ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਤਮਾਮ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਸਹਿ ਕੇ, ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ-ਲਿਖਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਰੁਤਬੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪੇ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਸਹਾਰਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਬਿਰਧ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ’ਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।’’

‘‘ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ’ਚ ਲੋੜ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਠੁਕਰਾਏ ਹੋਏ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਘਰ ’ਚ ਮਾਲਕਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣ ਦੇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣਾ ਗੁਆਚਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਣ।’’

ਭਾਰਤ ’ਚ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਜੀਵਨ ਨਿਰਵਾਹ, ਭਰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਿਵਸਥਾ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੜੱਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ‘ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦਾ ਭਰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਭਲਾਈ ਐਕਟ, 2007’ ਦੀ ਧਾਰਾ 4 ਤਹਿਤ ਬਜ਼ੁਰਗ ਆਪਣੇ ਭਰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ-5 ਤਹਿਤ ‘ਮੇਨਟੀਨੈਂਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ’ ਅੱਗੇ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਾਰਾ 9 ਤਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਭਰਨ-ਪੋਸ਼ਣ ਭੱਤਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਧਾਰਾ-24 ਰਾਹੀਂ ਸੰਤਾਨ ਵੱਲੋਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢਣ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

—ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ