ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਸੂਬੇ ’ਚ ਫੈਲਿਆ Chandipura virus ! ਮਹੀਨੇ ’ਚ 12 ਜਵਾਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ, ਕੀ ਹੈ ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਵਾਇਰਸ

ਗੋਧਰਾ, (ਇੰਟ.)- ਗੁਜਰਾਤ ’ਚ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ 12 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ 3 ਬੱਚੇ ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਪੀੜ੍ਹਤ ਸਨ। 9 ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਇਸੇ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੈ, ਪਰ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਜੇ ਆਉਣੀਆਂ ਬਾਕੀ ਹਨ।
ਗਾਂਧੀਨਗਰ, ਸਾਬਰਕਾਂਠਾ, ਖੇੜਾ, ਅਰਾਵਲੀ ਤੇ ਪੰਚਮਹਿਲ ਜ਼ਿਲਿਆਂ ’ਚ ਉਕਤ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਪੰਸਾਰੀਆ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਕਤ ਵਾਇਰਸ ਕਾਰਨ 3 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ 2 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਗੋਧਰਾ ਤੇ ਇਕ ਦੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹਿੰਮਤਨਗਰ ’ਚ ਹੋਈ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ’ਚ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਉਪਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ੱਕੀ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ 6 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਹਿੰਮਤਨਗਰ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 3 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਗੋਧਰਾ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ’ਚ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ 2 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ 2 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 11 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਬੱਚਾ 1 ਸਾਲ ਦਾ ਤੇ ਦੂਜਾ 2 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ।

ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਵਾਇਰਸ ਕੀ ਹੈ?
ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਵਾਇਰਸ (CHPV) ਇੱਕ ਵਾਇਰਸ ਹੈ ਜੋ ਰਬਡੋਵਾਇਰਿਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਪਛਾਣ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1965 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਐਕਿਊਟ ਇਨਸੇਫਲਾਈਟਿਸ ਸਿੰਡਰੋਮ (AES) ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸਥਿਤੀ ਜੋ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਸੋਜਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਮਲੇ ਅਸਧਾਰਨ ਹਨ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਮੂਹ ਹਨ।

ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਸੀ?

ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਸਾਬਰਕਾਂਠਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਟੈਸਟਿੰਗ, ਘਰ-ਘਰ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਵੈਕਟਰ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਸਮੀ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੀ ਵਧਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕੋਪ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਵਾਇਰਸ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦਾ ਹੈ?
ਵਾਇਰਸ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਛੋਟੇ ਖੂਨ-ਖੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਟਿੱਕ ਵਾਇਰਸ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਾਹਕ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਵਾਇਰਸ ਖੰਘਣ, ਛਿੱਕਣ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਵੈਕਟਰ-ਜਨਿਤ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਲਾਗ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਵਾਇਰਸ ਦੇ ਲੱਛਣ
ਲੱਛਣ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:
ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ
ਗੰਭੀਰ ਸਿਰ ਦਰਦ
ਉਲਟੀ
ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ
ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਜਾਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਸੁਸਤੀ
ਕੜਵੱਲ ਜਾਂ ਦੌਰੇ
ਉਲਝਣ

ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸਾਨ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੋਖਮ ਕਿਸਨੂੰ ਹੈ?
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

-ਬੱਚੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ 15 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚੇ।
-ਪੇਂਡੂ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਜਿੱਥੇ ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
-ਮਾੜੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ।
-ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ।
-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਨਿਊਰੋਲੌਜੀਕਲ ਲੱਛਣ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਹੈ?
ਚਾਂਦੀਪੁਰਾ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਲਾਗ ਲਈ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਐਂਟੀਵਾਇਰਲ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਟੀਕਾ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਲਾਜ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਦੇਖਭਾਲ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਾੜੀ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ, ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ, ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਸਹਾਇਤਾ, ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਨੇੜਿਓਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਡਾਕਟਰੀ ਦੇਖਭਾਲ ਰਿਕਵਰੀ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8