''ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ'' ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ?

Monday, Sep 07, 2026 - 02:31 PM (IST)

''ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ'' ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਜਾਂ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ?

ਚੇਤਨਪੁਰਾ/ਅਜਨਾਲਾ/ਰਾਜਾਸਾਂਸੀ (ਨਿਰਵੈਲ)- ਅੱਜ ਦੇ ਆਧੁਨਿਕ ਦੌਰ ’ਚ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੱਕ ਮੋਬਾਇਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੋਬਾਇਲ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਣ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ’ਚ ਥਕਾਵਟ, ਜਲਣ, ਪਾਣੀ ਆਉਣਾ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਧੁੰਦਲਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਹਨੇਰੇ ਕਮਰੇ ’ਚ ਜਾਂ ਲੇਟ ਕੇ ਮੋਬਾਇਲ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਦਤ ਅੱਖਾਂ ’ਤੇ ਹੋਰ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਵੱਡੀ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼, 15 ਪਿਸਤੌਲਾਂ ਤੇ ਹੈਰੋਇਨ ਸਣੇ 2 ਮੁਲਜ਼ਮ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ

ਗਰਦਨ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮੋਬਾਇਲ ਦੇਖਣਾ ਬਣ ਸਕਦਾ ‘ਟੈਕਸਟ ਨੇਕ’ ਦਾ ਕਾਰਨ : ਮੋਬਾਇਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਬੱਚੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਗਰਦਨ ਝੁਕਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦਬਾਅ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗਰਦਨ ਦਰਦ, ਮੋਢਿਆਂ ’ਚ ਖਿਚਾਅ, ਪਿੱਠ ਦਰਦ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦਰਦ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗਲਤ ਪੋਸਚਰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਗਰਦਨ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਦੇਖੇ ਗਏ ਸ਼ੱਕੀ ਡਰੋਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ

ਨੀਂਦ ਦਾ ਰੁਟੀਨ ਵਿਗਾੜ ਰਿਹਾ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤੱਕ ਮੋਬਾਇਲ : ਕਈ ਬੱਚੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੋਬਾਇਲ ’ਤੇ ਵੀਡੀਓ, ਗੇਮਾਂ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਸੌਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਥਕਾਵਟ, ਚਿੜਚਿੜਾਪਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ’ਚ ਧਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ-  ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਸਵਾਈਲ ਫਲੂ ਦਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਕਹਿਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 'ਚ 15 ਮਾਮਲੇ ਪਾਜ਼ੇਟਿਵ, ਮਾਮੂਲੀ ਨਾ ਸਮਝੋ ਇਹ ਲੱਸ਼ਣ

ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀ ਦੂਰੀ : ਮੋਬਾਇਲ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣ, ਦੌੜਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ’ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਫਿਟਨੈੱਸ ’ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ- ਪੰਜਾਬ: ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਕਤਲ, ਇਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਵੀ...

ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਧਿਆਨ ਭਟਕਾਉਂਦੈ : ਮੋਬਾਇਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਾਧਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਦੀ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਰਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ, ਗੇਮਾਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕਾਰਨ ਬੱਚੇ ਇਕ ਕੰਮ ’ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ’ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਨਹੀਂ, ਜੇਕਰ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਵੇ : ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਦੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਰਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੀਡੀਓਜ਼, ਈ-ਬੁੱਕਾਂ, ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ, ਵਿਦਿਅਕ ਐਪਸ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਕੋਰਸਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ ’ਚ ਮਦਦਗਾਰ

ਵਿਦਿਅਕ ਐਪਸ, ਆਨਲਾਈਨ ਲੈਕਚਰ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਪਸ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭਰਪੂਰ ਸਮੱਗਰੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰੁਚਿਕਰ ਬਣਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ’ਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਮੋਬਾਇਲ ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕ ਕਲਿੱਕ ’ਤੇ

ਮੋਬਾਇਲ ਰਾਹੀਂ ਬੱਚੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ, ਵਿਗਿਆਨ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਇਤਿਹਾਸ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ

ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਮੋਬਾਇਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਹਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾਈ ਜਾਵੇ। ਮਾਪੇ ਇਹ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਕਿ ਬੱਚਾ ਮੋਬਾਇਲ ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਬਿਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੋਬਾਇਲ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਾ ਬਣਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਖੇਡਾਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵੀ ਉਨੀ ਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170


author

Shivani Bassan

Content Editor

Related News