ਲਗਾਤਾਰ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ''ਹੈਟ੍ਰਿਕ''? ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ 160 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਕਿੱਸਾ
Saturday, Mar 14, 2026 - 04:23 PM (IST)
ਸਪੋਰਟਸ ਡੈਸਕ- ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਲਗਾਤਾਰ 3 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਝਟਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਹੈਟ੍ਰਿਕ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਨਾਮਾ ਕਰਨਾ ਬੇਹੱਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਲਈ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਚ ਦਰਜੇ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਦਬਾਅ ਵਾਲੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸੈਂਕੜੇ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਲੱਗ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਉਪਲਬਧੀ ਲਈ 'ਹੈਟ੍ਰਿਕ' ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਕਿਉਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਦਿਲਚਸਪ ਕਿੱਸਾ।
ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ, 'ਹੈਟ੍ਰਿਕ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਲ 1858 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ ਹੀਥਫੀਲਡ ਹਾਰਮਨ ਸਟੀਫਨਸਨ ਨਾਮ ਦੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਨੇ ਸ਼ੈਫੀਲਡ ਦੇ ਹਾਈਡ ਪਾਰਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਟੀਮ ਵੱਲੋਂ ਖੇਡਦਿਆਂ ਲਗਾਤਾਰ 3 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਝਟਕਾ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਇੰਨੀ ਅਨੋਖੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਟੋਪੀ (ਹੈਟ) ਖਰੀਦੀ। ਇਹ ਟੋਪੀ ਸਟੀਫਨਸਨ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਵਜੋਂ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਯਾਨੀ, 3 ਲਗਾਤਾਰ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਨੂੰ 'ਹੈਟ' ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ 'ਟ੍ਰਿਕ' ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਬੱਸ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਸ ਉਪਲਬਧੀ ਨੂੰ 'ਹੈਟ-ਟ੍ਰਿਕ' ਕਹਿਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ 1878-79 ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੇਡ ਸਪੋਫੋਰਥ ਨੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਲਈ, ਤਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 'ਹੈਟ੍ਰਿਕ' ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ 'ਹੈਟ੍ਰਿਕ' ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਹਾਕੀ, ਫੁੱਟਬਾਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੋਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ 'ਤੇ 'ਹੈਟ੍ਰਿਕ' ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 1858 ਦੀ ਉਸ ਪੁਰਾਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ।
