ਭਾਰਤ ਦਾ ਉਹ ਅਨੋਖਾ ਮੰਦਰ, 'ਅਸਥੀਆਂ' ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪੂਜਾ, ਜਾਣੋ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਕਾਰਨ!
Wednesday, Feb 25, 2026 - 04:11 PM (IST)
ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ - ਦੇਵਭੂਮੀ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਆਪਣੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਮੰਦਰਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਨੋਖਾ ਅਤੇ ਰਹੱਸਮਈ ਮੰਦਰ ਵੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਗਵਾਨ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਦਰ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਗਵਾਨ ਕਾਰਤਿਕ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।
ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ 'ਕਾਰਤਿਕ ਸਵਾਮੀ ਮੰਦਰ' ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਰੁਦਰਪ੍ਰਯਾਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਨਕਚੌਰੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਉੱਚੀ ਪਹਾੜੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 3,050 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਬਣੇ ਇਸ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਦਾ ਅਦਭੁਤ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਸਮੇਂ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰ-ਮੁਗਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਮੰਦਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਕੁਦਰਤੀ ਚੱਟਾਨ ਭਗਵਾਨ ਕਾਰਤਿਕ ਸਵਾਮੀ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਉਹੀ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਕਾਰਤਿਕ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਲਗਭਗ 200 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਹ ਮੰਦਰ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਉਂ ਹੋਈ ਅਸਥੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ?
ਪੌਰਾਣਿਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਵਾਰ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਹਾਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਰਤਿਕ ਸਵਾਮੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ (ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪਾਰਵਤੀ) ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਔਖੀ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਕਰਕੇ ਮੰਦਿਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਦਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਸੰਗਮ ਹੈ।
