ISRO ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ, ਰੇਡੀਓ ਤੇ GPS ਹੋ ਸਕਦੇ ਨੇ ਠੱਪ! ਸੂਰਜੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਕਾਰਨ 50 ਭਾਰਤੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ
Thursday, Feb 05, 2026 - 08:39 PM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ (ISRO) ਨੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੂਰਜੀ ਲਹਿਰਾਂ (Solar Flares) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 1 ਫਰਵਰੀ 2026 ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ X8.1 ਕਲਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਫਲੇਅਰ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਇਸਰੋ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਸੂਰਜੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਦੇ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸਫੋਟਾਂ ਨਾਲ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦੀ ਜਮਾਤ (Orbit) ਵਿੱਚ ਹਲਕੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਰੋ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਜੀਪੀਐਸ ਸਿਸਟਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਹਿਰਾਂ ਕਾਰਨ ਰੇਡੀਓ ਬਲੈਕਆਊਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ:
• ਜੀਪੀਐਸ (GPS) ਅਤੇ ਨੈਵੀਗੇਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ 'ਤੇ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਉੱਚ ਫ੍ਰੀਕੁਐਂਸੀ ਵਾਲੇ ਰੇਡੀਓ ਸਿਗਨਲ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਪਰ ਰਾਹਤ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਵਰ ਗ੍ਰਿਡ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਉਪਕਰਨਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿੱਧਾ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸੋਲਰ ਫਲੇਅਰ?
ਸੋਲਰ ਫਲੇਅਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਊਰਜਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਧਮਾਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਾਲੇ ਧੱਬਿਆਂ (Sunspots) ਵਿੱਚ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ 'ਸੋਲਰ ਮੈਕਸੀਮਮ' ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਜਿਹੇ ਵਿਸਫੋਟ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਦਿਤਿਆ L1 ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਦਿਤਿਆ L1 ਮਿਸ਼ਨ ਲਗਾਤਾਰ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਮੌਸਮ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਸੂਰਜੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਖੇਤਰ (Sunspot AR14366) ਧਰਤੀ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਹੋਰ ਫਲੇਅਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ।
