ਗਲੋਬਲ ਹੰਗਰ ਇੰਡੈਕਸ 2026: ਪਾਕਿ 'ਚ ਗੰਭੀਰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦਾ ਸੰਕਟ, ਦੱ. ਏਸ਼ੀਆ 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ

ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ : ਤਾਜ਼ਾ 'ਗਲੋਬਲ ਹੰਗਰ ਇੰਡੈਕਸ 2026' ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦਾ ਸੰਕਟ ਲਗਾਤਾਰ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦੇ ਪੈਮਾਨਿਆਂ 'ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੜ-ਗਣਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਕੋਰ 24.0 ਸੀ, ਜੋ 2026 ਵਿੱਚ ਵਿਗੜ ਕੇ 25.5 ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕਟ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਸਗੋਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰਨ, ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਣਦੇਖੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਵਿਵਾਦਾਂ 'ਤੇ ਤਾਂ ਬਹਿਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭੁੱਖਮਰੀ 'ਤੇ ਚੁੱਪੀ ਸਾਧੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ, ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ, ਖੁਰਾਕੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਬੇਰੋਜ਼ਗਾਰੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀਆਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਅਨਿਯੰਤਰਿਤ ਵਾਧਾ ਦਰ ਵੀ ਹੈ। ਲੱਖਾਂ ਬੱਚੇ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਾਲ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਨ। ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਬੱਚੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਟੈਕਸਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ। ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਯੁਵਾ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ "ਜਨਸੰਖਿਅਕ ਲਾਭ" ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿੱਖਿਆ, ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਆਬਾਦੀ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੇ ਮਹਿਲਾ ਸਿੱਖਿਆ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਵਧਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੀਤੀਗਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਟਾਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਝਟਕੇ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦਾ ਸੰਕਟ ਸਿਰਫ਼ ਭੋਜਨ ਦੀ ਘਾਟ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸ਼ਾਸਨ, ਜਵਾਬਦੇਹੀ, ਪ੍ਰਾਥਮਿਕਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤਾਂ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹੁਣ ਵੀ ਠੋਸ ਕਦਮ ਨਾ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਆਰਥਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਜ਼ੁਕਤਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਵੇਗੀ।