ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਕੰਢੇ ''ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ : ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਤੋਂ PoK ਤੱਕ ਭੜਕੀ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਅੱਗ

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ - ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੰਭੀਰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਕਟਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਲੋਚ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਆਰਮੀ (ਬੀ.ਐਲ.ਏ.) ਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ 'ਚ ਹਮਲੇ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਪਰ ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਟੀ.ਟੀ.ਪੀ.) ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ 'ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਪੀਓਕੇ) 'ਚ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਦੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ "ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡਿਆ" ਜਾਣ ਜਾਂ "ਤੁਰੰਤ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ" ਹੋਣ ਵਰਗੇ ਦਾਅਵੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਹਨ। ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਬੀ.ਐੱਲ.ਏ. ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ, ਕਈ ਫੌਜੀ ਕਾਫਲਿਆਂ, ਪੁਲਸ ਚੌਕੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਲੋਚ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।

ਤਹਿਰੀਕ-ਏ-ਤਾਲਿਬਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਟੀਟੀਪੀ) ਖੈਬਰ ਪਖਤੂਨਖਵਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਕਬਾਇਲੀ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਪੁਲਸ ਅਤੇ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ, ਕਈ ਪੁਲਿਸ ਚੌਕੀਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ, ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਘਾਤ ਲਗਾ ਕੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਮਲਿਆਂ 'ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਟੀ.ਟੀ.ਪੀ. ਨੂੰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ 'ਚ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਲਿਬਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨਕਾਰਦੀ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਪੀਓਕੇ) 'ਚ ਮਹਿੰਗਾਈ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਵਧੇਰੇ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੱਖਵਾਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ 'ਚ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਖੇਤਰ 'ਚ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਡੁਰੰਡ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਅਜੇ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਨਾਹ ਦੇਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ। ਗਲੋਬਲ ਟੈਰੋਰਿਜ਼ਮ ਇੰਡੈਕਸ 2026 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 2025 ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਹੁਣ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਕਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੋਰਚਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫੌਜ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡੇ ਜਾਣ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਢਹਿ ਜਾਂ ਘਰੇਲੂ ਯੁੱਧ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸਥਿਰਤਾ ਹੋਰ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।