ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਦਲਿਆ ਨਿਯਮ, ਜੇਕਰ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛੱਡੀ ਨੌਕਰੀ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਫਾਇਦਾ?

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਲੇਬਰ ਕੋਡ (New Labour Codes) ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ (Gratuity) ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਅਹਿਮ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਬਦਲਾਅ ਤਹਿਤ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਪਾਉਣ ਵਾਸਤੇ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਫਿਕਸਡ ਟਰਮ ਇੰਪਲਾਇਮੈਂਟ' (Fixed Term Employment) ਯਾਨੀ ਕੰਟਰੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ 5 ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਅਜਿਹੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ 1 ਸਾਲ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਿਗ ਵਰਕਰਾਂ, ਕੰਟਰੈਕਟ ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ 1 ਸਾਲ ਵਾਲਾ ਇਹ ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਥਾਈ (Permanent) ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅਜੇ ਵੀ 5 ਸਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀ 5 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਸਥਾਈ ਅਪਾਹਜਤਾ ਵਰਗੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਵਿੱਚ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਐਕਟ 1972 ਦੀ ਧਾਰਾ 2A ਤਹਿਤ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ 4 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 240 ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕਰਮਚਾਰੀ ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ 240 ਦਿਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗ੍ਰੈਚੁਟੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨੌਕਰੀ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖੋ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ (ਕੰਟਰੈਕਟ ਜਾਂ ਸਥਾਈ) ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ, ਸੈਲਰੀ ਸਲਿੱਪ ਅਤੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਿਰੰਤਰ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਾਧੂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਬਰ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਫਰਕ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।