ਇੰਡੀਆ ਗੱਠਜੋੜ ’ਚ ਤਰੇੜਾਂ : ਏਕਤਾ ਬਨਾਮ ਖਿੰਡਰਾਅ

ਦਲਬਦਲੀ, ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ’ਚ, ਹਾਲੀਆ ਰਾਜ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ, ਡੀ. ਐੱਮ. ਕੇ. (ਦ੍ਰਮੁਕ) ਅਤੇ ਮਾਕਪਾ ਦੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ‘ਇੰਡੀਆ’ ਬਲਾਕ ’ਚ ਤਰੇੜਾਂ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ? ਕੀ ਇਸਦੇ ਦਿਨ ਗਿਣੇ-ਚੁਣੇ ਹਨ? ਕੱਲ 25 ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ’ਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਤਭੇਦ ਅਤੇ ਤਣਾਅ ਹੋਰ ਵਧ ਗਏ। ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ’ਚ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਦਬਾਅ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਭਾਜਪਾ-ਵਿਰੋਧੀ ਰੁਖ਼ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਏਕਤਾ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਥਿਤੀ ’ਚ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ‘ਇਕਜੁੱਟ ਰਹਿਣ ’ਤੇ ਅਸੀਂ ਟਿਕੇ ਰਹਾਂਗੇ, ਵੰਡੇ ਜਾਣ ’ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵਾਂਗੇ’ ਦੇ ਸੱਦੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਯਕੀਨਨ, ਗੱਠਜੋੜ ’ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ’ਤੇ ਦਬਾਅ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ’ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਡੀ. ਐੱਮ. ਕੇ. ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਹਿਯੋਗੀ ਰਹੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਜਗ੍ਹਾ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਡੀ. ਐੱਮ. ਕੇ. ਨਾਲੋਂ ਸਬੰਧ ਤੋੜ ਕੇ ਵਿਜੇ ਦੀ ਟੀ. ਵੀ. ਕੇ. ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ’ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਦੀ ਟੀ. ਵੀ. ਕੇ. ਵੀ ਗੱਠਜੋੜ ’ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਜਿੱਥੇ ਝਾਮੁਮੋ ਝਾਰਖੰਡ ਦੀਆਂ 2 ਰਾਜ ਸਭਾ ਸੀਟਾਂ ’ਚੋਂ 1 ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਇਕਪਾਸੜ ਉਮੀਦਵਾਰ ਐਲਾਨਣ ਕਾਰਨ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਾਕਪਾ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਿਜਯਨ ’ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਖ਼ਤ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇਕ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਕਿ ਮਾਕਪਾ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬਣੀ ਏਕਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ’ਤੇ ਹੀ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ’ਚ ਮਮਤਾ ਦੀ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ’ਚ ਬਾਗੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ, ਜਿੱਥੇ 59 ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ 20 ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਰਾਹ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਸਿਆਸੀ ਵਜੂਦ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੱਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ’ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਵੀ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੰਕਟ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੀ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਪੀੜ੍ਹੀਗਤ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 3 ਦਹਾਕਿਆਂ ’ਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਈ ਆਗੂਆਂ ਸਦਕਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਵਜੂਦ ਦੇ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਆਰ. ਜੇ. ਡੀ., ਬੀ. ਜੇ. ਡੀ., ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ, ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ, ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ (ਰਾਕਾਂਪਾ) ਅਤੇ ਡੀ. ਐੱਮ. ਕੇ. ਵਰਗੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਜੋ ਇਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੇਤਾ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਬਚੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਬਦਲ ਹੈ—ਜਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਕਮਾਨ ਸੌਂਪ ਕੇ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਣ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਖਿੰਡਰਾਅ ਦਾ ਜੋਖਮ ਉਠਾਉਣ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਦ ’ਚ ਹੱਦਬੰਦੀ, ਸੰਘਵਾਦ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ-ਰਾਜ ਸਬੰਧਾਂ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਬਿਠਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹੁਣ ਵਧੇਰੇ ਦਲੇਰ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਡੀ. ਐੱਮ. ਕੇ. ਦਾ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਮਾਕਪਾ ਦੀ ਜਨਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਇਹ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹੁਣ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਰਾਜ-ਪੱਧਰੀ ਵਿਰੋਧਤਾਵਾਂ ਵੀ ਅਣਸੁਲਝੀਆਂ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਕੇਰਲ ’ਚ ਮਾਕਪਾ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ’ਚ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਿੱਧੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ’ਚ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ’ਚ ਉਸਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਸਪਾ) ਦੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਟਕਰਾਅ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਟਾਲਿਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਰਹੇ ਹਨ।

ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪਵਾਰ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ, ਅਖਿਲੇਸ਼ ਦੀ ਸਪਾ ਜਾਂ ਲਾਲੂ ਦੀ ਆਰ. ਜੇ. ਡੀ. ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਜਿਊਂਦਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ’ਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ’ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਨਿਰਭਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਠਾਕਰੇ ਦੀ ਸ਼ਿਵ ਸੈਨਾ (ਊਧਵ) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਵਾਰ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ’ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀਆਂ ਕੇਂਦਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਰ. ਜੇ. ਡੀ. ਲਈ, ਐੱਨ. ਡੀ. ਏ. (ਰਾਜਗ) ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਿਹਾਰ ’ਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਅੱਗੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ 3 ਮੁੱਖ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ-ਪੁਨਰਗਠਨ, ਨਾ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਾ-ਭਾਵੇਂ ਕਾਂਗਰਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਸਪਾ, ਆਰ. ਜੇ. ਡੀ., ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ, ਝਾਰਖੰਡ ਮੁਕਤੀ ਮੋਰਚਾ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਚਾਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਇਕ ਢਿੱਲਾ-ਮੱਠਾ ਸੰਸਦੀ ਮੋਰਚਾ- ਪਾਰਟੀਆਂ ਸੰਸਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਪਰ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੜਨ। ਤੀਜੀ ਸੰਭਾਵਨਾ, ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਜਿਹੇ ਗੱਠਜੋੜ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਮੰਗ ਲਈ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਾਂਗਰਸ ’ਤੇ ਘੱਟ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਣ।

ਇਹ ‘ਅਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਏਕਤਾ’ ਵਾਲਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ‘ਖਿੰਡਰਾਅ ’ਚ ਏਕਤਾ’ ਵਾਲਾ। ਕੀ ਇਹ ਇਕ ਸਾਰਥਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੱਠਜੋੜ ਦੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਟਿਕ ਸਕੇਗਾ, ਇਹ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਡੀ. ਐੱਮ. ਕੇ., ਮਾਕਪਾ, ਝਾਮੁਮੋ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਐੱਨ. ਡੀ. ਏ. ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦੇ ਇਕ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ ’ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਣਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਮ ’ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੰਚਾਰ-ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਅਤੇ ਅਕਸ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਮੋਦੀ ਨੇ ਹਿੰਦੂਤਵ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੁਣੌਤੀ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਯਕੀਨਨ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ’ਚ ਬਿਰਤਾਂਤ ਕਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇਸ ’ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰਹੇਗੀ।

-ਪੂਨਮ ਆਈ. ਕੌਸ਼ਿਸ਼