ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ''ਚ ਕਰੀਬ 150 ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਕਗਾਰ ''ਤੇ

ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ (ਵਿਨੋਦ) : ਅਸਮਾਨ ਛੂਹ ਰਹੀਆਂ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਵਧੀ ਹੋਈ ਜੀ. ਐੱਸ. ਟੀ ਦਰ ਅਤੇ ਮਹਿੰਗੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੇ ਕੰਢੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਰੇਟਾਂ ਕਾਰਨ, ਉਸਾਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਮਿਸਤਰੀ, ਤਰਖਾਣ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਲੇ ’ਤੇ ਜੀ. ਐੱਸ. ਟੀ ਸਿਰਫ 6 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ 18 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਅਚਾਨਕ ਭਾਰੀ ਵਾਧੇ ਨੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠੇ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਥਿਤੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਘਰ ਬਣਾਉਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਸ ਸਬੰਧ 'ਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਵੱਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭੱਠੇ ਬੰਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ’ਤੇ ਅਸਰ ਪਵੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੋਲਾ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠੇ ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਟਾਂ ਸਾੜਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਮਹੀਨਿਆਂ 'ਚ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭੱਠੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਵਰੀ ਤੋਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ 12 ਤੋਂ 15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੀ. ਐੱਸ. ਟੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 6 ਤੋਂ 18 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਚ ਵਾਧੇ ਨੇ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਲਾਗਤ 'ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਮਤ ’ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਜਨਵਰੀ 'ਚ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ 6,000 ਸੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਵੱਧ ਕੇ 8,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਨਵੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਨਾਲ ਇਹ ਦਰ ਪ੍ਰਤੀ ਹਜ਼ਾਰ 9,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠੇ ਮਾਲਕ ਹੀਰਾ ਮਨੀ, ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ, ਅਰਵਿੰਦ ਹਸਤੀਰ, ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ 'ਚ ਇਸ ਸਮੇਂ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਭੱਠੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲੇ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਢੁੱਕਵੇਂ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦੀ ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ 'ਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ਭੱਠੇ ਬੰਦ ਕਰਨੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਸਮੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ’ਤੇ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਘੱਟ ਜਾਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਨਵਰੀ 'ਚ ਕੋਲੇ ਦੀ ਕੀਮਤ 12,000 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 15,000 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਕੋਲੇ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਲਾਗਤਾਂ ’ਤੇ 18 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜੀ.ਐੱਸ.ਟੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕੋਲੇ ਦੀ ਕੀਮਤ 21,000-22,000 ਪ੍ਰਤੀ ਟਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਲਾਗਤ, ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ’ਤੇ 6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਜੀ.ਐੱਸ.ਟੀ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਸਾਨੂੰ ਕੰਮਕਾਜ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।