ਬਾਲ ਵਿਆਹ ''ਤੇ ਰੋਕ: ਸੱਦਾ ਪੱਤਰਾਂ ''ਤੇ ਜਨਮ ਤਰੀਕ ਛਾਪਣ ''ਤੇ ਚਰਚਾ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ

ਮੁੰਬਈ (ਭਾਸ਼ਾ) : ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਇੱਕ ਨਿਯਮ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰਾਂ 'ਤੇ ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਲਾੜੇ ਦੀਆਂ ਜਨਮ ਤਾਰੀਖਾਂ ਛਾਪਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇਗੀ। ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਅਦਿਤੀ ਤਟਕਰੇ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। 

ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਜਪਾ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਅਤੁਲ ਭਟਖਲਕਰ ਦੁਆਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਉਠਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ, ਤਟਕਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ 10 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੇ ਸੱਦਾ ਪੱਤਰਾਂ 'ਤੇ ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਲਾੜੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਮ ਤਾਰੀਖਾਂ ਛਾਪਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦਰ 21.9 ਫੀਸਦੀ (2019-21 ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ) ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 2023-24 ਵਿਚ 19.6 ਫੀਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਔਸਤ ਲਗਭਗ 20.1 ਫੀਸਦੀ ਹੈ। 

ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2025-26 ਵਿਚ ਹੁਣ ਤੱਕ 1,434 ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕੇ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ 136 ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 2024-25 ਵਿਚ 1,495 ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ 2023-24 ਵਿਚ 1,253 ਮਾਮਲੇ ਰੋਕੇ ਗਏ ਸਨ ਤੇ 108 ਐੱਫਆਈਆਰ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਰੋਕਣ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧੇ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਸਰਕਾਰੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਿਹਤਰ ਪਛਾਣ, ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਅਤੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਲ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ- ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਜਾਰੀ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 

ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਦਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੁਲੈਕਟਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ, ਪਿੰਡ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮੇਟੀਆਂ ਅਤੇ ਤਾਲੁਕਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਮੇਟੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਛੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੀਡ ਅਤੇ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ - ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਵਾਸ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗੰਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ) ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਕ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। 

ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾ ਕੇ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e