ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਚੋਂ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਖਾਸ ਮਹਿਕ? ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਕਾਰਨ

ਵੈੱਬ ਡੈਸਕ : ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਕੂਲ-ਕਾਲਜ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸ਼ੌਕ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਕਿਤਾਬ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੇ ਅਕਸਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗਜ਼ਬ ਦੀ ਮਹਿਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਚੋਂ ਇਹ ਮਹਿਕ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਸੁਗੰਧ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?

ਨਵੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਦੇ 3 ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ 
ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ 'ਚੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
1. ਕਾਗਜ਼: ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਖਾਸ ਰਸਾਇਣਾਂ (Chemicals) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹਿਕ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
2. ਸਿਆਹੀ (Ink): ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਸਿਆਹੀ ਵੀ ਇਸ ਖਾਸ ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
3. ਬਾਈਡਿੰਗ: ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ (Binding) ਦੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੂੰਦ (Glue) ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਹਿਕ ਛੱਡਦੀ ਹੈ।

ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ 'ਮੀਠੀ' ਮਹਿਕ ਦਾ ਰਾਜ਼ 
ਅਕਸਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਜਿੰਨੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਓਨੀ ਹੀ ਮਿੱਠੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬੈਂਜ਼ਾਲਡੀਹਾਈਡ (Benzaldehyde), ਵੈਨੀਲਿਨ (Vanillin), ਐਥਿਲ ਹੈਕਸਾਨੋਲ (Ethyl hexanol), ਟੋਲਿਊਨ (Toluene) ਅਤੇ ਐਥਿਲ ਬੈਂਜ਼ੀਨ (Ethyl benzene) ਵਰਗੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ (Chemical reactions) ਕਾਰਨ ਕਿਤਾਬ 'ਚ ਅਜਿਹੇ ਵੋਲਾਟਾਈਲ ਕੰਪਾਊਂਡ ਬਣਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਐਸਿਡ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲਿਸਿਸ' (Acid hydrolysis) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਰਸਾਇਣਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 'ਚੋਂ ਉਹ ਖਾਸ ਮਿੱਠੀ ਮਹਿਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e