ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੰਦ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ''ਤੇ ਆਵੇਗੀ ਮਿੱਟੀ, ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ''MMX'' ਮਿਸ਼ਨ

ਟੋਕੀਓ : ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ 'ਜਾਕਸਾ' (JAXA) ਨੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੰਦ 'ਫੋਬੋਸ' (Phobos) ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਸੈਂਪਲ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨ 'ਮਾਰਟੀਅਨ ਮੂਨਜ਼ ਐਕਸਪਲੋਰੇਸ਼ਨ' (MMX) ਲਾਂਚ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਲਾੜਯਾਨ 'H3' ਰੌਕੇਟ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਤਾਨੇਗਾਸ਼ਿਮਾ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਅਗਸਤ 2027 ਤੱਕ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਤੇ ਫੋਬੋਸ ਦੀ ਸਤਹ ਤੋਂ ਸੈਂਪਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਸਾਲ 2031 ਤੱਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ।

MMX ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੀਚਾ ਫੋਬੋਸ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਉਤਰ ਕੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਚੱਟਾਨਾਂ ਦੇ ਸੈਂਪਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸੈਂਪਲ ਲੈ ਕੇ ਪਰਤਣ ਵਾਲਾ ਕੈਪਸੂਲ ਸਾਲ 2031 ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਮਿਸ਼ਨ ਸਫ਼ਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਚੰਦ ਤੋਂ ਸੈਂਪਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਭਿਆਨ ਹੋਵੇਗਾ।

ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਗਲ ਦੇ ਦੋ ਚੰਦ ਹਨ— ਫੋਬੋਸ ਅਤੇ ਡੀਮੋਸ। ਵਿਗਿਆਨੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਚੰਦ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ। ਇੱਕ ਸੰਭਾਵਨਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਛੋਟੇ ਐਸਟ੍ਰੋਇਡ ਸਨ ਜੋ ਮੰਗਲ ਦੀ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗੇ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਗਲ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਖਗੋਲੀ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਕਲੇ ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਇਹ ਬਣੇ ਹਨ। ਫੋਬੋਸ ਦੇ ਸੈਂਪਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਾਲ ਇਸ ਰਹੱਸ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਉੱਠ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਨਾਸਾ (NASA), ਯੂਰਪੀਅਨ ਸਪੇਸ ਏਜੰਸੀ (ESA), ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀ ਏਜੰਸੀ CNES ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਡੀ.ਐੱਲ.ਆਰ. (DLR) ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ 'ਇਡੇਫਿਕਸ' (Idefix) ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੋਵਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਵਰ ਫੋਬੋਸ ਦੀ ਸਤਹ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੱਖ ਯਾਨ ਨੂੰ ਸੈਂਪਲ ਲੈਣ ਲਈ ਸਹੀ ਥਾਂ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਾਸਾ ਨੇ 'MEGANE' ਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਕਰਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਫੋਬੋਸ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ 'ਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।