TRAI ਦਾ ਵੱਡਾ ਐਕਸ਼ਨ ! 1606 ਤੇ 140 ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਦਲੇ ਨਿਯਮ, ਸਪੈਮ ਕਹਿ ਕੇ...
Tuesday, Jul 14, 2026 - 12:34 PM (IST)
ਗੈਜੇਟ ਡੈਸਕ - TRAI ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ MeitY ਨੂੰ ਕਾਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਪਸ Truecaller, Hiya, ਅਤੇ Whoscall ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਐਪਸ ਆਪਣੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ 'ਤੇ 1600 ਅਤੇ 140 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਫੋਨ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਲਾਕ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। TRAI ਨੂੰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਐਪ ਜਾਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 1600 ਜਾਂ 140 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਪੈਮ ਵਜੋਂ ਫਿਲਟਰ ਜਾਂ ਫਲੈਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ TRAI ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, TRAI ਦੇ MeitY ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਾਲੀਆ ਸਵਾਲ ਦੀ Truecaller ਦੇ CEO ਨੇ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਟਰੂਕਾਲਰ ਦੇ ਇਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਟ੍ਰਾਈ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਹੁਕਮ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ 140 ਅਤੇ 1600 ਲੜੀ 'ਚ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਟੈਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੰਬਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰਾਂ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ। TRAI ਨੇ ਹੁਣ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸਥਿਤੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ 2025 ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਆਪਣੀ ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਲੀਜ਼ 'ਚ, TRAI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 1600 ਲੜੀ 'ਚ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਸਿਰਫ਼ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ, ਸੇਬੀ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਰੈਗੂਲੇਟਰ IRDA ਦੁਆਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਹਨ। ਇਹ ਨੰਬਰ ਲੜੀ ਸਰਕਾਰ-ਤੋਂ-ਨਾਗਰਿਕ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ TCCCPR ਦੇ ਤਹਿਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜਾਂ ਐਪ ਦੁਆਰਾ ਬਲੌਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਟੈਲੀਕਾਮ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 140 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ। ਇਸ ਨੰਬਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ, ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ TCCCPR (ਟੈਲੀਕਾਮ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਗਾਹਕ ਤਰਜੀਹ ਨਿਯਮ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਟੈਲੀਕਾਮ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਟੈਲੀਮਾਰਕੀਟਰ ਨੂੰ 140 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨੰਬਰ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਤੋਂ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਕਾਲ ਬਲੌਕ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਫਿਰ ਇਸਨੂੰ ਬਲੌਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਕਾਲਾਂ ਸਪੈਮ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ 'ਚ ਆਉਣਗੀਆਂ। TRAI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 1600 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਲੌਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਪਭੋਗਤਾ DND (ਡੂ ਨਾਟ ਡਿਸਟਰਬ) ਦੇ ਤਹਿਤ 140 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਲੌਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਚੋਣ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਕਾਲਾਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।
TRAI ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਨੇ DND ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨਲ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਬਲੌਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ 140 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਕਾਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1600 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸਪੈਮ ਕਾਲਾਂ ਵਜੋਂ ਫਿਲਟਰ ਜਾਂ ਟੈਗ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। TRAI DND ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ਼ 140 ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਬਲੌਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
