ਖ਼ਰਚ, ਕਰਜ਼ ਤੇ ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ, ‘ਫਿਨੋਸਿਸ ਸਕੋਰ’ ਨਾਲ ਸਮਝੋ ਆਪਣੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਪਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਬਨਾਵਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜਾਂਚ ਰਿਪੋਰਟ ਤੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਲਾਈਫ ਸਟਾਈਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਵਧਦੇ ਖ਼ਰਚ, ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਮਦਨ ਦੇ ਦੌਰ ’ਚ ਹੁਣ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਸਹੀ ਪਛਾਣ ਲਈ ‘ਫਿਨੋਸਿਸ ਸਕੋਰ’ ਵਰਗੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਮਦਨ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਤਿੰਨਾਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਲੀ ਆਰਥਿਕ ਤਸਵੀਰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ਹੈ ‘ਫਿਨੋਸਿਸ ਸਕੋਰ’?
‘ਫਿਨੋਸਿਸ’ ਭਾਵ ‘ਫਾਈਨਾਂਸ਼ੀਅਲ’ ਅਤੇ ‘ਡਾਇਗਨੋਸਿਸ’ ਦਾ ਮੇਲ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਤਰੀਕਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੋਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ’ਚ ਵੰਡਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ‘ਫਾਈਨਾਂਸ਼ੀਅਲ ਸਕੈਨ’ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਬਾਹਰੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ‘ਬਿਹੇਵੀਅਰਲ ਪਲਸ’ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ 100 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸਮੁੱਚਾ ਸਕੋਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿੱਤੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਆਰਥਿਕ ਨੀਂਹ ਦੀ ਜਾਂਚ, ‘ਫਾਈਨਾਂਸ਼ੀਅਲ ਸਕੈਨ’
ਇਸ ਹਿੱਸੇ ’ਚ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਸੰਕੇਤਕਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ’ਚ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਬੀਮਾ ਕਵਰੇਜ, ਆਮਦਨ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ, ਨਿਵੇਸ਼ ਅਨੁਪਾਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਜਿਵੇਂ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਫੰਡ ਤੇ ਘਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ 0 ਤੋਂ 10 ਅੰਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ’ਚ ਘੱਟ ਕਰਜ਼ਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਹੀ ਬੀਮਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ’ਚ ਵੰਡ ਕੇ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਲ 50 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਕੈਨ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿੱਤੀ ਨੀਂਹ ਕਿੰਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ।

ਆਦਤਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਜੇਬ ’ਤੇ, ‘ਬਿਹੇਵੀਅਰਲ ਪਲਸ’
ਇਹ ਭਾਗ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਤੀ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਮਾਪਦਾ ਹੈ। ਇਸ ’ਚ ਖ਼ਰਚ ’ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ, ਪੈਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੀ ਸਮਝ, ਆਮਦਨ ਖੋਹਣ ਦਾ ਡਰ, ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਕੀਤੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ 0 ਤੋਂ 10 ਅੰਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਡਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ’ਚ ਉਲਟੀ ਸਕੋਰਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਮਤਲਬ ਘੱਟ ਡਰ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕੋਰ। ਇਹ 50 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਸੈਕਸ਼ਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ।

ਦੋਵਾਂ ਸਕੋਰਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਹੀ ਅਸਲੀ ਤਸਵੀਰ
ਸਿਰਫ਼ ਕਮਾਈ, ਨਿਵੇਸ਼ ਜਾਂ ਬੱਚਤ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਜੇਕਰ ਵਿਵਹਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਤਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਮਦਨ ਵੀ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਚੰਗੇ ਵਿੱਤੀ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਆਮਦਨ ਵੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ‘ਫਾਈਨਾਂਸ਼ੀਅਲ ਸਕੈਨ’ ਅਤੇ ‘ਬਿਹੇਵੀਅਰਲ ਪਲਸ’ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮਹੱਤਵ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੋਵਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਅੰਕ ਜੋੜ ਕੇ 100 ’ਚੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੁੱਲ ‘ਫਿਨੋਸਿਸ ਸਕੋਰ’ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੋਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ’ਚ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ’ਚ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।