ਫਰਾਡ ਹੋਣ ''ਤੇ ਹੁਣ ਬੈਂਕ ਭਰੇਗਾ ਹਰਜਾਨਾ ! RBI ਦੇ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਕਰਵਾਈ ਬੱਲੇ-ਬੱਲੇ

ਵੈੱਬ ਡੈਸਕ- ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਦੌਰ ’ਚ ਆਨਲਾਈਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਈਬਰ ਫਰਾਡ ਅਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਠੱਗੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (ਆਰ. ਬੀ. ਆਈ.) ਨੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਨਵੇਂ ਡਰਾਫਟ ਨਿਯਮ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਆਨਲਾਈਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਫਰਾਡ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਆਨਲਾਈਨ ਘਪਲਿਆਂ ’ਚ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕੇਗਾ।

ਛੋਟੇ ਆਨਲਾਈਨ ਫਰਾਡ ’ਚ ਮਿਲੇਗਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ

ਆਰ. ਬੀ. ਆਈ. ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਬੈਂਕਿੰਗ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ’ਚ ਧੋਖਾਦੇਹੀ ਕਾਰਨ 50,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੁੱਲ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ 85 ਫੀਸਦੀ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 25,000 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ’ਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕੇਗੀ।

ਕਦੋਂ ਮਿਲੇਗਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ?

ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਲੈਣ ਲਈ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਧੋਖਾਦੇਹੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 5 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਾਈਬਰ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਪੋਰਟਲ ਜਾਂ ਹੈਲਪਲਾਈਨ 1930 ’ਤੇ ਦੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੈਂਕ ਦੀ ਜਾਂਚ ’ਚ ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਰਾਡ ਅਸਲ ’ਚ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਗਾਹਕ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ ‘ਜ਼ੀਰੋ ਲਾਇਬਿਲਟੀ’

ਆਰ. ਬੀ. ਆਈ. ਦੇ ਡਰਾਫਟ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੇਕਰ ਆਨਲਾਈਨ ਫਰਾਡ ਬੈਂਕ ਦੀ ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀ ਜਾਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ’ਚ ਕਮੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਾਹਕ ’ਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਕਾਰਨ ਫਰਾਡ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਨੇ 5 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਭੀਤਰ ਇਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਗਾਹਕ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਿਫਰ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਭੇਜਣੇ ਹੋਣਗੇ ਤੁਰੰਤ ਅਲਰਟ

ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਰ. ਬੀ. ਆਈ. ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਬੈਂਕਿੰਗ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨਜ਼ ’ਚ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਅਤੇ ਈ-ਮੇਲ ਅਲਰਟ ਭੇਜਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। 500 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਹਰ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ’ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਐੱਸ. ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਅਲਰਟ ਭੇਜਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਗਾਹਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣ ਸਕਣ।

ਗਾਹਕ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਫਾਇਦਾ

ਆਰ. ਬੀ. ਆਈ. ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗਾਹਕ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਬੈਂਕਿੰਗ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਿਵੇਂ ਓ. ਟੀ. ਪੀ., ਪਿਨ ਜਾਂ ਪਾਸਵਰਡ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ੱਕੀ ਐਪ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ’ਚ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

Whatsapp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e