ਈਥੇਨੌਲ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ : ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ

ਜਲੰਧਰ, (ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ)–ਕੇਂਦਰੀ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਮੰਤਰੀ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿਚ ਈਥੇਨੌਲ ਮਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਹਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਈਥੇਨੌਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਲਾਬੀ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿਚ ਈਥੇਨੌਲ ਮਿਲਾਉਣ ਕਾਰਨ 24 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ‘ਜਗ ਬਾਣੀ’ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਬਾਇਓ-ਈਥੇਨੌਲ ਵਾਲੀ ਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਈਂਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਉਹ ਚੌਗਿਰਦੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿਚ ਈਥੇਨੌਲ ਦੀ ਬਲੈਂਡਿੰਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਕ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਲੱਗਭਗ 24 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਸ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ 24 ਹਜ਼ਾਰ ਕਰੋੜ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਹੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਈਥੇਨੌਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਵੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਖ਼ੁਦ ਈਥੇਨੌਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੰਪਨੀਆਂ ਈਥੇਨੌਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਚ ਜੁਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨੰਬਰ 350 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿਚ ਈਥੇਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਈਥੇਨੌਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿਚ ਈਥੇਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਮੱਕੀ ਦੀ ਕੀਮਤ 1200 ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 2800 ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਇਆ। ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪੈਸਾ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਲਾਬੀ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਹ ਲਾਬੀ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੂੜ-ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਈਥੇਨੌਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਗੰਨੇ ਤੇ ਮੱਕੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬਚੇ ਹੋਏ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਕਿਸਾਨ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਈਥੇਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਧਣ ਨਾਲ ਜਿੱਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰੰਸੀ ਵੀ ਬਚੇਗੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿਚ ਈਥੇਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਸਫ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਬਾਕਾਇਦਾ ਵੱਖਰਾ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵੀ ਵਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਈਂਧਨ ਦਾ ਬਦਲਵਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਈਂਧਨ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੂਝਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜਕੱਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਈਥੇਨੌਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਈਥੇਨੌਲ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰੋਲ ਨਾਲ ਵਾਹਨ ਦੇ ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਾਹਨ ਦੀ ਐਵਰੇਜ ਵੀ ਘੱਟ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੈਟਰੋਲ ਤੇ ਈਥੇਨੌਲ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਚ ਮਾਮੂਲੀ ਫ਼ਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਰੂਟ ’ਤੇ ਈਥੇਨੌਲ ਵਾਲੇ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ’ਤੇ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਾਹਨ ਦੀ ਐਵਰੇਜ 5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਤੱਕ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪੈਟਰੋਲ ਤੇ ਈਥੇਨੌਲ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪੈਟਰੋਲ ਦੀ ਐਵਰੇਜ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਖੋਜ ਵਿਚ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਾਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਮਾਰੂਤੀ ਸੁਜ਼ੂਕੀ ਨੇ ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਵੈਗਨਆਰ ਫਲੈਕਸ ਫਿਊਲ ਕਾਰ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰ 100 ਫ਼ੀਸਦੀ ਈਥੇਨੌਲ ’ਤੇ ਵੀ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ’ਤੇ ਹੀ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਲਵੇਗੀ? ਇਸ ’ਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਇਹ ਕਾਰ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰ ਹਾਇਰ ਈਥੇਨੌਲ ਬਲੈਂਡਿੰਗ ’ਤੇ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕੁੱਲ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦਾ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਵਾਹਨਾਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਲੀਨ ਐਨਰਜੀ ਵਾਲੇ ਵਾਹਨਾਂ ਤੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਦਲਵੇਂ ਈਂਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧੇਗੀ। ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਮੰਤਰਾਲਾ ਜਲਦ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਈ-85 ਈਂਧਨ ਨੂੰ ਲਾਂਚ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕੀਮਤ ਮੌਜੂਦਾ ਈ-20 ਈਂਧਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇਗੀ।

ਜ਼ੋਜਿਲਾ ਸੁਰੰਗ : ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ : ਗਡਕਰੀ

ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ-1 ’ਤੇ ਬਾਲਟਾਲ ਤੇ ਮਿਨਮਰਗ ਵਿਚਕਾਰ ਬਣ ਰਹੀ ਲੱਗਭਗ 14 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਮੀ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲੀ ਜ਼ੋਜਿਲਾ ਸੁਰੰਗ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਪਹਾੜੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੱਗਭਗ 6,800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2,900 ਮੀਟਰ ਤੋਂ 3,310 ਮੀਟਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ’ਤੇ ਬਣ ਰਿਹਾ ਇਹ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ, ਉਲਟ ਹਾਲਾਤ ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭੂਗੋਲਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ, ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ, ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇਜ਼ ਐਂਡ ਇਨਫਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (ਐੱਨ. ਐੱਚ. ਆਈ. ਡੀ. ਸੀ. ਐੱਲ.) ਤੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਲਗਾਤਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਹੈ।

12 ਸਾਲਾਂ ’ਚ ਰੋਡ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੁਧਰਨ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਹੋਈ ਆਸਾਨ

ਨਿਤਿਨ ਗਡਕਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੜਕੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਰੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਆਸਾਨ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2014 ’ਚ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿਸਤਾਰ 91,287 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਧ ਕੇ 1,46,572 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹਾਈ-ਸਪੀਡ ਕਾਰੀਡੋਰਾਂ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਰਫਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰੀਡੋਰਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 93 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 3644 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਫੋਰ ਲੇਨ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚੌੜੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਸਾਨ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਫੋਰ ਲੇਨ ਸੜਕਾਂ ਹੁਣ 18371 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 45516 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਰੋਪ-ਵੇਅ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

Whatsapp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e