152 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਧਾਰੀਵਾਲ ਵੂਲਨ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼

ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ- ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧਾਰੀਵਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਰਹੀ 152 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਧਾਰੀਵਾਲ ਵੂਲਨ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦਾ ਰਾਹ ਹੁਣ ਲਗਭਗ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਿੱਲ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅੱਗੇ ਵਧਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਆਯੋਗ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ, ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਦਾਰੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਹਿਚਾਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਮਿੱਲ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ “ਮਾਈ ਫੇਅਰ ਲੇਡੀ”, “ਲਾਲ ਇਮਲੀ”, “ਅੰਬੈਸਡਰ”, “ਅੰਗੋਰਾ”, “ਧਾਰੀਵਾਲ” ਅਤੇ “ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਟ” ਵਰਗੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਉੱਨ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਮੰਗ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿੱਲ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਰਯਾਤ ਆਰਡਰ ਮਿਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

ਧਾਰੀਵਾਲ ਵੂਲਨ ਮਿੱਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਅਰਧ ਸੈਨਿਕ ਬਲਾਂ ਲਈ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਕੰਬਲ, ਸ਼ਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਨੀ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਮਿੱਲ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 5,000 ਕਰਮਚਾਰੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਕੇ ਲਗਭਗ 50 ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਯੂਨੀਅਨ ਆਗੂਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਲ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਦੋਂ ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀਆਂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਇਕਾਈਆਂ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।

ਧਾਰੀਵਾਲ ਵੂਲਨ ਮਿੱਲਾਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਫੈਕਟਰੀ ਸੀ ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਮਿੱਲ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆਂ ਰੇਲਵੇ ਵੱਲੋਂ ਧਾਰੀਵਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿੱਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਵੀ ਵਿਛਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕੇ।

ਮਿੱਲ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਧਾਰੀਵਾਲ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਇਸ ਮਿੱਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਧਾਰੀਵਾਲ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਡਾ. ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਛੀਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮਿੱਲ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਆਰਥਿਕ ਝਟਕਾ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਲ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਛਾਣ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਹੈ।

ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 50 ਕਰਮਚਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ, ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਸ਼ੀਅਨ, ਪਲੰਬਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਜੇ ਵੀ ਡਿਊਟੀ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ 36 ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ।