ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਦੋਸ਼: ਚਿਨਾਬ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਿਆਸ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ''ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਜਤਾਇਆ ਇਤਰਾਜ਼

ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ : ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ (IWT) ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ 'ਗੰਭੀਰ ਉਲੰਘਣਾ' ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਚਿਨਾਬ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਿਆਸ ਨਦੀ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਲਈ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਨਦੀ-ਜੋੜੋ ਪਰਿਯੋਜਨਾ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਜਲ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ ਤਾਹਿਰ ਅੰਦਰਾਬੀ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਚਿਨਾਬ-ਬਿਆਸ ਲਿੰਕ ਸੁਰੰਗ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਂਡਰ ਮੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਚਿਨਾਬ ਨਦੀ ਤੋਂ ਬਿਆਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 1.9 ਮਿਲੀਅਨ ਏਕੜ ਫੁੱਟ (MAF) ਪਾਣੀ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਅੰਦਰਾਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ 1960 ਦੀ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ 'ਵਿਏਨਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਪੱਤਰ' ਅਤੇ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ 1977 ਦੀ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਧੀ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵੀ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੱਖਣੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਪਹਿਲਗਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਦੰਡਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਵਜੋਂ ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਨੂੰ 'ਮੁਲਤਵੀ' ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸਿੰਧੂ ਜਲ ਸੰਧੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੱਛਮੀ ਨਦੀਆਂ—ਚਿਨਾਬ, ਜੇਹਲਮ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ—ਦਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਪੂਰਬੀ ਨਦੀਆਂ—ਸਤਲੁਜ, ਬਿਆਸ ਅਤੇ ਰਾਵੀ—ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਰਿਆਸੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਿਨਾਬ ਨਦੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਸਲਾਲ ਜਲ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਗਾਰ (silt) ਕੱਢਣ ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯੋਜਨਾ 'ਤੇ ਵੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਚਨਾ ਜਾਂ ਨੋਟਿਸ ਸਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਚਿਨਾਬ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ 'ਹਾਈ ਅਲਰਟ' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਸਲਾਲ ਡੈਮ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਕਾਰਨ 21 ਤੋਂ 30 ਮਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਵਹਾਅ ਵਧਣ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲੀ ਸੀ।