ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ 'ਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ: 58 ਫੀਸਦੀ ਬੱਚੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਰਹਿ ਗਏ ਵਾਂਝੇ
Thursday, Jul 09, 2026 - 01:45 PM (IST)
ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ- ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਤਾਂ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 10 ਤੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲਗਭਗ 58% ਬੱਚੇ 'ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਗਰੀਬੀ' (learning poverty) ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੱਚੇ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪੱਧਰ ਦੀ 100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਯੋਗ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 85% ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 42%, ਭਾਰਤ ਦੀ 44% ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ 23% ਹੈ।
ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੱਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 2013 ਤੋਂ 2024 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲੇ ਵਿੱਚ 40% ਦੀ ਭਾਰੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮਾਪੇ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ, ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਅਤੇ NGO ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।
ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲ ਇਸ 'ਕਲੀਨ ਬਲੈਕਬੋਰਡ' (clean blackboard) ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰੇ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਹਰ ਬੱਚਾ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਨ, ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋਵੇ।
