ਨਕਲੀ ਸਿਮ ਤੇ IMEI ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਨ ''ਤੇ ਹੋਵੇਗੀ 3 ਸਾਲ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਅਤੇ 50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਜੁਰਮਾਨੇ
Tuesday, Sep 22, 2026 - 12:15 AM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ : ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੋਬਾਈਲ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਹੈਂਡਸੈੱਟਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੋਬਾਈਲ ਉਪਕਰਣ ਪਛਾਣ (IMEI) ਨੰਬਰ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਚਿਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਾਇਸੈਂਸ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ (LSA) ਅਨੁਸਾਰ, ਨਕਲੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਜਾਰੀ ਕਰਨਾ, ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਪਛਾਣ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਂ IMEI ਨੰਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕਰਨਾ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਅਧਿਨਿਯਮ, 2023 (Telecom Act, 2023) ਤਹਿਤ ਗੰਭੀਰ ਦੰਡਯੋਗ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਉਲੰਘਣਾਂ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ 3 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ 50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਹੈਂਡਸੈੱਟਾਂ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ 'ਸੰਚਾਰ ਸਾਥੀ' ਪੋਰਟਲ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਆਇੰਟ ਆਫ਼ ਸੇਲ (PoS) ਏਜੰਟ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਾਂ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ 25 ਮੋਬਾਈਲ ਸਿਮ ਕਾਰਡ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਾਲੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਮਾਮਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਨਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਸਬੰਧਤ PoS ਏਜੰਟ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਕੰਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀਬੰਧਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਸਿਮ ਜਾਰੀ ਕਰਨ 'ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੁੜ-ਸਤਿਆਪਨ (re-verification) ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ ਸਾਰੇ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਆਮ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਸਿਮ ਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵੇਚਣ ਜਾਂ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਕਰਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਮ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹੋਣ 'ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਸਲ ਗਾਹਕ 'ਤੇ ਹੀ ਆਵੇਗੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 'ਸੰਚਾਰ ਸਾਥੀ' ਪੋਰਟਲ ਅਤੇ ਐਪ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮੋਬਾਈਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਜਾਲ੍ਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਿਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸਾਈਬਰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਿਮ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਮੋਡਮ, ਮੋਡੀਊਲ, ਸਿਮ ਬਾਕਸ ਜਾਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਅਸੈਂਬਲਿੰਗ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ IMEI ਨੰਬਰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਕਾਲਿੰਗ ਲਾਈਨ ਆਈਡੈਂਟਿਟੀ ਜਾਂ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਕਾਨੂੰਨਨ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਛੇੜਛਾੜ ਕੀਤੇ IMEI ਵਾਲੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਸਿਮ ਸੌਂਪਣ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਿੱਟੇ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ।
