ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ''ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਵਾਸੀ'' ? ਸਾਵਣ ''ਚ ਜਾਣੋ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਹੱਤਵ

ਭਦੋਹੀ (ਏਜੰਸੀ)- ਹਿੰਦੂ ਧਾਰਮਿਕ ਪਰੰਪਰਾ 'ਚ ਸਾਵਣ ਮਹੀਨਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ 'ਚ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਜਲਭਿਸ਼ੇਕ, ਰੁਦਰਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਜਾਪ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ 'ਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ 'ਚ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਸਾਵਣ ਮਹਨੇ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਵਿਚਾਲੇ ਡੂੰਘਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਰਹੱਸ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। 

ਜੋਤਸ਼ੀ ਪੰਡਤ ਮਿਥੀਲੇਸ਼ ਉਪਾਧਿਆਏ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੌਰਾਣਿਕ ਪਰੰਪਰਾ 'ਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ 'ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਵਾਸੀ' ਅਤੇ 'ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਅਧਿਪਤੀ' ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਜੀਵਨ, ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ 'ਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੋਹ ਸਥਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਭਸਮ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਸਮ ਇਸ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤ 'ਚ ਭੌਤਿਕ ਹੋਂਦ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ 'ਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ।

ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਹਉਮੈ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠਣ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੱਚ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅਘੋਰ ਰੂਪ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਉਮੈ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ 'ਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਆਮ ਘਰੇਲੂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਧਨਾਵਾਂ ਖਾਸ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ "ਮ੍ਰਿਤੁੰਜਯ" ਰੂਪ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੌਤ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ 'ਚ ਮਹਾਮ੍ਰਿਤੁੰਜਯ ਮੰਤਰ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨਾਲ ਸਾਵਣ 'ਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਤਿਆਗ, ਦਇਆ, ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ-ਨਿਵਾਸ ਰੂਪ ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੋਵੇਂ ਹੋਂਦ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਹਨ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

For Whatsapp:- https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e