ਹਿਮਾਚਲ ''ਚ ਭੂਚਾਲ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ! ਕਾਂਗੜਾ ਤੇ ਚੰਬਾ ''ਚ ਕੇਂਦਰ ਵਲੋਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਤੇਜ਼, ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ

ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ : ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ, ਚੰਬਾ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਰਗੇ ਭੂਚਾਲ ਪੱਖੋਂ ਅਤਿ-ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭੂਚਾਲ ਖਤਰੇ ਵਾਲੇ 'ਸੀਸਮਿਕ ਜ਼ੋਨ V' ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂਚਾਲ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਆਪਣੇ 24 ਘੰਟੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰ ਰਾਹੀਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੂਨ 2026 ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ ਕਾਂਗੜਾ-ਚੰਬਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 16 ਭੂਚਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 12 ਭੂਚਾਲਾਂ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ 2.0 ਤੋਂ 2.9 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਭੂਚਾਲ 5.0 ਤੋਂ 5.9 ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪੱਟੀ ਸਰਗਰਮ ਟੈਕਟੋਨਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ 7.0 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਭੂਚਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ।
ਭੂਚਾਲਾਂ ਦੀ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੂਚਾਲ ਵਿਗਿਆਨ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 172 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੱਕ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 7 ਸਟੇਸ਼ਨ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਿਮਲਾ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ, ਟਿੱਸਾ, ਸੁੰਦਰਨਗਰ, ਕਲਪਾ, ਭਾਖੜਾ ਅਤੇ ਪੌਂਗ ਡੈਮ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਜ਼ਾਸਟਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੌਕ ਡਰਿੱਲ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਮਾਰਤ ਕੋਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰ ਬਿਊਰੋ  ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭੂਚਾਲ-ਰੋਧਕ ਨਿਰਮਾਣ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਫ਼ਤ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਤਹਿਤ ਵਿੱਤੀ ਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।