ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ''ਚ ਆਸਥਾ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬਹਾਰ: ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬੇਰੀਆਂ ’ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ

ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਆਰ. ਗਿੱਲ) - ਸੱਚਖੰਡ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਵਨ ਪਰਿਕਰਮਾ ਵਿਚ ਇਨੀਂ ਦਿਨੀਂ ਇਕ ਅਨੋਖੀ ਰੂਹਾਨੀ ਰੌਣਕ ਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੇਰੀਆਂ—ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੁੱਖ ਭੰਜਨੀ ਬੇਰੀ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਵਾਲੀ ਬੇਰੀ ਅਤੇ ਲਾਚੀ ਬੇਰੀ—ਇਸ ਸਾਲ ਭਰਪੂਰ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਸੀਮ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਫਲ ਤੋੜਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਜਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਘੰਟਿਆਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੇਰੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਸ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਬੇਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਟੁੱਟ ਕੇ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਫਲ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਨਾਲ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਜਾਪ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਆਭਾ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦੁੱਖ ਭੰਜਨੀ ਬੇਰੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਚਮਤਕਾਰੀ ਮਹਾਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਅਤੇ ਵ੍ਰੱਖ ਵਜੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੀਬੀ ਰਜਨੀ ਜੀ ਦੇ ਕੋਹੜ ਗ੍ਰਸਤ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਟ ਦੂਰ ਹੋਏ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਲੱਖਾਂ ਭਗਤ ਇਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ-ਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਕਸ਼ਟ-ਹਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੀਕਲਚਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਨਿਯਮਤ ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਵਿਰਾਸਤ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ।

ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਸਥਾ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਧੀਰਜ, ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਇਕ ਅਨੁਪਮ ਮਿਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿਹਾ ਫਲ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਧਾਰੇ ਯਾਤਰੀ ਇਸ ਦਿਵਯ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭਾਵ-ਭਿੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਵਿਸਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ’ਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਹ ਮੌਸਮੀ ਬਹਾਰ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸੱਚਾ ਆਨੰਦ ਲੁਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।