ਇੰਟਰਨੈੱਟ ’ਤੇ ‘ਇਨਸਾਨ’ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇਣਾ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਲਾਜ਼ਮੀ? ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ AI ਬੋਟਸ

ਮੈਲਬੌਰਨ (ਵਾਰਤਾ): ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ’ਤੇ ਕੋਈ ਟਿਕਟ ਬੁੱਕ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਐਪ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਨਵਾਂ ਖਾਤਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ— ‘ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਨਸਾਨ ਹੋ?’। ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਟੈਸਟ ਨੂੰ ‘ਕੈਪਚਾ’ (CAPTCHA) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਨਲਾਈਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

ਕਿਉਂ ਪਈ ‘ਕੈਪਚਾ’ ਦੀ ਲੋੜ? 

ਦਰਅਸਲ, ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ‘AI ਬੋਟਸ’ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਲੜ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਬੋਟਸ ਅਜਿਹੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ’ਤੇ ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਵਿੱਚ ਆਈ ਤੇਜ਼ੀ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬੋਟਸ ਹੁਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਮਾਰਟ, ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਪਛਾਣਨ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਬੋਟਸ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਫਰਜ਼ੀ ਖਾਤੇ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਪੈਮ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਪਾਸਵਰਡ ਤੋੜਨ, ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਅਤੇ ਵੈੱਬ ਸਰਵਰਾਂ ਨੂੰ ਠੱਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ‘ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਟਿਡ ਡਿਨਾਇਲ ਆਫ ਸਰਵਿਸ’ (DDoS) ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਿਸਟਮ? 

ਕੈਪਚਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ‘ਕੰਪਲੀਟਲੀ ਆਟੋਮੇਟਿਡ ਪਬਲਿਕ ਟਿਊਰਿੰਗ ਟੈਸਟ ਟੂ ਟੈਲ ਕੰਪਿਊਟਰਜ਼ ਐਂਡ ਹਿਊਮਨਜ਼ ਅਪਾਰਟ’ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟੇਢੇ-ਮੇਢੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਬਦਲ ਕੇ ਤਸਵੀਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਲਾਈਟਾਂ ਜਾਂ ਸਾਈਕਲ) ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਗੂਗਲ ਦਾ ‘ਰੀਕੈਪਚਾ’ (reCAPTCHA) ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਹਰ ਹਰਕਤ ’ਤੇ ਹੈ ਨਜ਼ਰ 

ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ AI ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ, ਬੋਟਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਲਈ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਸਿਸਟਮ ਸਿਰਫ਼ ਪਹੇਲੀਆਂ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਸਿਸਟਮ ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਊਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ, ਟਾਈਪਿੰਗ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਈ.ਪੀ. (IP) ਐਡਰੈੱਸ ਅਤੇ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਅਸੰਗਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਬੋਟਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ੀਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ 

ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਬੋਟਸ ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਸਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਸਟਮ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਟਾਈਪਿੰਗ ਦੀ ਲੈਅ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੌਲਿੰਗ ਸ਼ੈਲੀ ਰਾਹੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਇਨਸਾਨ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਆਨਲਾਈਨ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਖੁਦ ਨੂੰ ‘ਇਨਸਾਨ’ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en
For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

ਨੋਟ-  ਇਸ ਖ਼ਬਰ ਬਾਰੇ ਕੁਮੈਂਟ ਕਰ ਦਿਓ ਰਾਏ।