ਭਾਰਤ ''ਚ ਕਦੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਮੋਬਾਈਲ ਸੇਵਾ? ਜਾਣੋ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਹਿਲੀਂ ਕਾਲ

ਗੈਜੇਟ ਡੈਸਕ : ਅੱਜ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਸੀ? ਭਾਰਤ 'ਚ ਮੋਬਾਈਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ 25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੋਬਾਈਲ ਯੂਜ਼ਰ ਬੇਸ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯੂਜ਼ਰਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 113 ਕਰੋੜ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ।

ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਲ? 
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 31 ਜੁਲਾਈ 1995 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੋਬਾਈਲ ਕਾਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਬਿਲਡਿੰਗ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੋਤੀ ਬਸੂ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਸੁਖਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਲ ਲਈ Nokia 2110 ਹੈਂਡਸੈੱਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮੋਬਾਈਲ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਮੋਦੀ ਟੈਲਸਟਰਾ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੀਲ ਪੱਥਰ
•2003 ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਇਨਕਮਿੰਗ: ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਈਲ 'ਤੇ ਫ਼ੋਨ ਸੁਣਨ ਦੇ ਵੀ ਪੈਸੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਪਰ 2003 ਵਿੱਚ ਇਨਕਮਿੰਗ ਕਾਲਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਜ਼ਰਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
•ਲੈਂਡਲਾਈਨ ਨੂੰ ਪਛਾੜਿਆ: ਸਾਲ 2004 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਯੂਜ਼ਰਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲੈਂਡਲਾਈਨ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
•ਟ੍ਰਾਈ (TRAI) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ: ਮੋਬਾਈਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ 1997 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ (TRAI) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਜਰ ਦਾ ਦੌਰ 
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੇਜਰ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 16 ਮਾਰਚ 1995 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਨ-ਵੇ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਡਿਵਾਈਸ ਸੀ, ਪਰ ਮੋਬਾਈਲ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਸੇਵਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਮਾਰਟਿਨ ਕੂਪਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਪਹਿਲਾ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ
ਲਗਭਗ 50 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1973 ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮੋਬਾਇਲ ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਅਮਰੀਕੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਮਾਰਟਿਨ ਕੂਪਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਹੀਏ ਤਾਂ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1973 ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੋਬਾਇਲ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੋਬਾਇਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਮੋਟੋਰੋਲਾ ਹੈ। ਦੱਸ ਦੇਈਏ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੋਬਾਇਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਮਾਰਟਿਨ ਕੂਪਰ ਨੇ 1970 ਵਿਚ ਮੋਟੋਰੋਲਾ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸਿਰਫ 3 ਸਾਲ 'ਚ ਉਸਨੇ ਉਹ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਸੀ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਦੇ ਵਜ਼ਨ, ਬੈਟਰੀ ਬੈਕਅਪ ਅਤੇ ਕੀਮਤ ਬਾਰੇ।

ਇੰਨਾ ਭਾਰਾ ਸੀ ਪਹਿਲਾ ਸੈੱਲ ਫੋਨ
ਮਾਰਟਿਨ ਜਿਸ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਉਸਦੇ ਮਾਡਲ ਦਾ ਨਾਂ DYNATAC 800XI ਸੀ। ਇਹ ਕਰੀਬ 2 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਭਾਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਪਾਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਬੈਟਰੀ ਲਗਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਹੈਂਡਹੈਲਡ ਫੋਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਆੰ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ, ਸੜਕ, ਬੱਸ ਜਾਂ ਰੇਲ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਨੂੰ ਇਸ ਮੋਬਾਇਲ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ 'ਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗੇ ਸਨ।

ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ 10 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਸੈੱਲ ਫੋਨ
ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ 1973 'ਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤਕ ਆਉਣ 'ਚ ਇਸਨੂੰ 10 ਸਾਲ ਲੱਗ ਗਏ। ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸਰਚ ਅਤੇ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਮ ਜਨਤਾ ਲਈ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ 1983 'ਚ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਲਾਂਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਮਾਡਲ ਤੋਂ ਛੱਟਾ ਅਤੇ ਹਲਕਾ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਭਾਰ 790 ਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ 10 ਇੰਚ ਸੀ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਅਸਲੀ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ 'ਚ 800 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਨ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8

Whatsapp Channel: https://whatsapp.com/channel/0029Va94hsaHAdNVur4L170e