ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਡੱਬੇ ''ਤੇ ਲਿਖੇ 5 ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਮਤਲਬ? 95 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਇਹ ਰਾਜ਼

Sunday, Aug 16, 2026 - 10:20 PM (IST)

ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਡੱਬੇ ''ਤੇ ਲਿਖੇ 5 ਅੰਕਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਮਤਲਬ? 95 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਇਹ ਰਾਜ਼

ਗੈਜੇਟ ਡੈਸਕ : ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰੋੜਾਂ ਯਾਤਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਕਸਰ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਤੁਸੀਂ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਡੱਬੇ (ਕੋਚ) ਦੇ ਬਾਹਰ ਲਿਖਿਆ ਇੱਕ 5 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਨੰਬਰ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਬਹੁਤੇ ਯਾਤਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਨੰਬਰ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 95 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਛੁਪੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਅੰਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕੋਚ ਦੀ 'ਉਮਰ'
ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ 5 ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਕੋਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਅੰਕ ਕੋਚ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਸਾਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਚ 'ਤੇ ਨੰਬਰ '00296' ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੋ ਅੰਕ '00' ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਡੱਬਾ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਰੇਲਵੇ ਨੂੰ ਕੋਚ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਆਖਰੀ ਤਿੰਨ ਅੰਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕੋਚ ਦੀ 'ਸ਼੍ਰੇਣੀ' 
ਇਸ ਕੋਡ ਦੇ ਆਖਰੀ ਤਿੰਨ ਅੰਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਚ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਏਸੀ, ਸਲੀਪਰ ਜਾਂ ਜਨਰਲ। ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਲਈ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਰੇਂਜ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:
• 001 ਤੋਂ 025: ਏਸੀ ਫਸਟ ਕਲਾਸ (AC First Class)
• 051 ਤੋਂ 100: ਏਸੀ 2 ਟਾਇਰ (AC 2 Tier)
• 101 ਤੋਂ 150: ਏਸੀ 3 ਟਾਇਰ (AC 3 Tier)
• 201 ਤੋਂ 400: ਸਲੀਪਰ ਕਲਾਸ (Sleeper Class)
• 401 ਤੋਂ 600: ਜਨਰਲ ਸੈਕਿੰਡ ਕਲਾਸ (General Second Class)
• 601 ਤੋਂ 700: ਸੈਕਿੰਡ ਕਲਾਸ ਸੀਟਿੰਗ (Second Class Seating)
ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਚ ਦਾ ਨੰਬਰ '00296' ਹੈ, ਤਾਂ ਆਖਰੀ ਤਿੰਨ ਅੰਕ (296) ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਲੀਪਰ ਕਲਾਸ ਕੋਚ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਂਟਰੀ ਕਾਰ, ਜਨਰੇਟਰ ਜਾਂ ਮੇਲ ਵੈਨ ਲਈ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਨੰਬਰ ਰੇਂਜ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

ਸਮਾਰਟ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
ਰੇਲਵੇ ਨੇ ਕੋਚਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਲਈ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿਸਟਮ ਅਪਣਾਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡੱਬੇ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੁਰੰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹ 5 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਨੰਬਰ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਸਮਾਰਟ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਰ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕੋਚ 'ਤੇ ਲਿਖੇ ਇਸ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਖੁਦ ਪਤਾ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਚ ਕਿੰਨਾ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ।

ਜਗ ਬਾਣੀ ਈ-ਪੇਪਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਐਪ ਨੂੰ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

For Android:- https://play.google.com/store/apps/details?id=com.jagbani&hl=en

For IOS:- https://itunes.apple.com/in/app/id538323711?mt=8


author

Shubam Kumar

Content Editor

Related News