ਅੱਜ ਲੱਗ ਰਿਹੈ ਸਾਲ ਦਾ ਆਖਰੀ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ, 64 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਬਣ ਰਿਹੈ ਦੁਰਲੱਭ ਸੰਯੋਗ
Wednesday, Aug 12, 2026 - 08:38 AM (IST)
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ - ਖਗੋਲੀ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਿਨ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਸਾਵਣ (ਹਰਿਆਲੀ ਮੱਸਿਆ) ਦਾ ਨਵਾਂ ਚੰਦ, ਇਕ ਦੁਰਲੱਭ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕ ਉਤਸੁਕ ਹਨ। ਇਸ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਰਾਤ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਹ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਖਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗ੍ਰਹਿਣ, ਜੋ ਅੱਜ 12 ਅਗਸਤ, 2026 ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਕ ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਯੂਰਪ ਲਗਭਗ 27 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ (1999 ਤੋਂ) ਅਜਿਹਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਹ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਖਾਸ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇੰਨਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇਖਣਗੇ, ਜਿਸ 'ਚ ਸੂਰਜ ਦਾ ਲਗਭਗ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿੱਸਾ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਅਜਿਹਾ ਦੁਰਲੱਭ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖਣ ਲਈ 64 ਸਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਅਗਲਾ ਅਜਿਹਾ ਗ੍ਰਹਿਣ 23 ਅਗਸਤ, 2090 ਨੂੰ ਲੱਗੇਗਾ।
ਰੁਕ ਜਾਵੇਗੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ
ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਤੀਬਰ ਹਨੇਰਾ ਲਗਭਗ 2 ਮਿੰਟ ਅਤੇ 18 ਸਕਿੰਟ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਤਾਪਮਾਨ 'ਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਵੇਗੀ। ਦਿਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ 'ਚ ਵੀ ਤਾਰੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕਸਾਰਤਾ ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਚੰਦਰਮਾ ਨਾਲੋਂ 400 ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ 400 ਗੁਣਾ ਦੂਰ ਵੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ 'ਤੇ ਅਸਰ
ਇਹ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਭਾਰਤ 'ਚ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਕੋਈ ਵੀ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗੇਗਾ, ਭਾਰਤ 'ਚ ਰਾਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਗ੍ਰਹਿਣ 12 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਰਾਤ 9:04 ਵਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ 13 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 4:25 ਵਜੇ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ।
ਕੁਦਰਤ 'ਚ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਬਦਲਾਅ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ
ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਕੁਦਰਤ 'ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਰਾਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਰੁਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਗਿਰਾਵਟ ਆਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਮੀ ਵਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ, ਪੰਛੀ ਮੰਨ ਲੈਣਗੇ ਕਿ ਰਾਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ 'ਚ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਣਗੇ।
ਸੂਤਕ ਕਾਲ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ
ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਭਾਰਤੀ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਸੂਤਕ ਭਾਰਤ 'ਚ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੂਤਕ ਕਾਲ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੂਤਕ ਗ੍ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਠੀਕ 12 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਖਤਮ ਹੋਣ 'ਤੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਅਤੇ ਆਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ 'ਮਹਾ-ਗ੍ਰਹਿਣ'
ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰੀਨਲੈਂਡ ਦੇ ਆਰਕਟਿਕ ਫਜੋਰਡਸ 'ਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਹ ਫਿਰ ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਪੇਨ 'ਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਯੂਰਪ 'ਚ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ 1999 'ਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਲ 2026 'ਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਸਪੇਨ 'ਚ, ਇਹ ਤਮਾਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਨ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਰੈਟੀਨਾ ਨੂੰ ਸਥਾਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਅੰਨ੍ਹਾਪਣ ਅਤੇ ਧੁੰਦਲੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਜਲਣ ਜਾਂ ਦਰਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਲੱਛਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਐਨਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਓ।
