ਭਾਰਤ ਦੇ ਥੋਰੀਅਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ''ਚ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ''ਚ ਨਵਾਂ ਮੀਲ ਪੱਥਰ

ਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ : ਭਾਰਤ ਨੇ ਥੋਰੀਅਮ ਚੱਕਰ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ 700 ਮੈਗਾਵਾਟ (MWe) ਦੇ ਭਾਰੀ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀਵਾਰ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਕਲਪੱਕਮ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ 500 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੇ ਸੋਡੀਅਮ-ਕੂਲਡ ਫਾਸਟ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਫਿਸ਼ਨ ਚੇਨ ਰਿਐਕਸ਼ਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਸੀਮਤ ਹਨ, ਪਰ ਥੋਰੀਅਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੰਡਾਰ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਜੋ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਊਰਜਾ ਲੋੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉਲੀਕਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੈਵੀ ਵਾਟਰ ਰਿਐਕਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਫਾਸਟ ਬ੍ਰੀਡਰ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜੋ ਪਲੂਟੋਨੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਥੋਰੀਅਮ ਤੋਂ ਯੂਰੇਨੀਅਮ-233 ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੇ। ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਡਵਾਂਸਡ ਹੈਵੀ ਵਾਟਰ ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯੂਰੇਨੀਅਮ-233 ਅਤੇ ਥੋਰੀਅਮ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਾਲਣ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੋਟਾ ਵਿਖੇ ਨਵਾਂ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਫਿਊਲ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਲਾਨਾ 500 ਟਨ ਬਾਲਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਲਪੱਕਮ ਵਾਲਾ ਫਾਸਟ ਰਿਐਕਟਰ 2026 ਦੇ ਅਖੀਰ ਜਾਂ 2027 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2027 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਾਲੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਇਹ ਤਰੱਕੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ।