ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਨਿਰਯਾਤ ''ਚ ਉਛਾਲ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ

ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡੈਸਕ : ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਹਾਲੀਆ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ 'ਸਾਂਝਾ ਐਲਾਨਨਾਮਾ' ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੇ ਰੱਖਿਆ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਧਾਰ ਨੇ ਹੁਣ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 4 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ 145 ਨਿਰਯਾਤਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਮਰੀਕਾ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹੁਣ ਅਪਾਚੇ ਹੈਲੀਕਾਪਟਰਾਂ, F-16 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ MQ-9 ਡਰੋਨਾਂ ਲਈ ਅਹਿਮ ਪੁਰਜ਼ੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮੋਸ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ, ਅਰਮੀਨੀਆ ਨੂੰ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਅਤੇ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਨਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਫੌਜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਦੀ ਜਟਿਲਤਾ ਵਧਾਉਣ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਾਇਨਾਤੀ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਜੋਂ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਕੋਕੋਸ (ਕੀਲਿੰਗ) ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਪੁਲਾੜ ਮਿਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਪੇਸ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਟਰਮੀਨਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰੂਸ-ਯੂਕਰੇਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਰੂਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾ ਕੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 78 ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੱਖਿਆ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਰੋਨ, ਕਾਊਂਟਰ-ਡਰੋਨ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਤਕਨਾਲੋਜੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹਨ।

ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਰੱਖਿਆ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਅਸਲ ਮੌਕੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਲਾਗਤ 'ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਗੋਲਾ-ਬਾਰੂਦ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਵਧਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਪਾੜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।